HELIANTHUS. 245 
kan opbrengen. Van Romburgh vermeldt ín Aanteekeningen Cul- 
tuurtuin, bl. 55, dat men in 1877 van een nog kleiner aanplantje het 
equivalent van 25 picol zaad per bouw maakte en in 1878 11 
picol. De cultuur, die vrij wel overeenkomt met die van maïs, is 
volgens Van R. zeer gemakkelijk; de zaden worden op 1.20 M. van 
elkaar uitgelegd op een van tevoren goed bewerkt en bemest terrein 
en na vier maanden kan men oogsten. Elk jaar kiest men te Tji- 
keumeuh voor deze cultuur een ander stukje grond. 
Van een proefaanplant in Kediri, groot '/4 bouw, werd in 1907 
88.5 Kg. zaad geoogst, welke hoeveelheid kwam te staan op ruim 
f 225 per ton, doch de proefnemer meende, dat als de aanplant 
regelmatiger was geweest, de zelfkosten een bedrag van f 150 niet 
zouden hebben overschreden. Ook dan echter zou de proef verlies 
hebben gelaten, indien de normale prijs in Amerika, gelijk in de 
aangehaalde australische publicatie's geschiedt, wordt gesteld op 10 
à 12 £ per ton. Ook delLeider der Selectie- en Zaadtuinen bevond 
(Jaarboek 1915 Dept v. L‚‚N.&.H., bl 125), dat zonnebloemencultuur 
hier in den regel niet als loonend zal kunnen worden beschouwd. 
Het naar aanleiding van die proef ingestelde onderzoek naar 
de samenstelling der te Buitenzorg geteelde zaden gaf blijkens 
hetzelfde jaarboek (bl. 73) als uitkomst, dat zij 29.4 0/, olie bevatten. 
Greshoff constateerde (Teysmannia 1890, bl. 191) in (kernen van) 
hier geteeld zaad 48.5 °/, olie; volgens Wijs’ Vetcatalogus varieert 
het gehalte tusschen 35 en 50 °/,. 
Zoolang de zekerheid ontbreekt van afzet als oliezaad, hetzij plaat- 
selijk, hetzij in overzeesche landen, zijn praefnemingen op behoor- 
lijke schaal, zonder welke het niet mogelijk is inzicht te krijgen in de 
twijfelachtige rentabiliteit van deze cultuur, mi. niet aantebevelen. 
In het Museum: Zaden, olie. 
280/9200. Helianthus tuberosus, L. 
Volksnamen. Jeruzalem-artisjokken. 
In Koorders’ Exkursionsflora wordt H. tuberosus, L.' opgegeven 
als zeldzaam op Java gecultiveerd; het is mij echter niet bekend, dat 
deze zonnebloem met eetbare wortels hier als groente wordt geteeld. 
Op het Maleische Schiereiland wordt zij wel in het klein gekweekt 
en daar is de cultuur herhaaldelijk aanbevolen (o. a. Agr. Bull. of 
the Malay Peninsula 1898, bl. 194, Straits Bulletin 1912, bl. 9 en 11 
en Juli 1914, bl. 326). De cultuur wordt gezegd geen moeilijkheid op 
te leveren; de grond moet diep worden omgewerkt en 14 dagen voor 
het beplanten worden bemest met verganen koemest. De wortels wor- 
den 2 voet van elkaar in rijen uitgelegd en in den eersten tijd na het 
uitloopen onder schaduw gehouden. Als de plant na 3 à 4 maanden 
vier voet hoog is, beginnen de bladeren te verwelken en kunnen 
de wortels worden gerooid. Aangezien zij niet lang bewaard kun- 
nen worden en ook niet in den grond mogen blijven, omdat zij 
spoedig opnieuw uitloopen, wordt aanbevolen succesievelijk te 
planten en niet meer opeens dan men kan kwijt raken. 
Bij het conservatisme der hollanders op het gebied van onbekende 
groenten, zal het niet gemakkelijk vallen deze cultuur hier ingang te 
doen vinden, temeer, omdat de kwaliteit niet geroemd wordt. 
Oliegehalte. 
