280/9411. 
280/9411. 
Wortels. 
Bladeren. 
2830/9457, 
250 COMPOSITAE. 
bonneezen als kooksajoer, doch steeds gemengd met andere kruiden. 
Ook worden zij gebruikt in baden tegen beri-beri (Rumph.). Dr 
Boorsma deelde mij mede, dat de met olie gewreven gestampte 
gedroogde bladeren op uitslag worden gesmeerd. 
Senecio indicus, Backer (msc.inH. B.) (Notonia grandi- 
thora, DC). 
Hoog kruid met bleekgroene, vleezige bladeren en groengele 
bloemhoofdjes, inheemsch ín Eng.-Indië, te Batavia door chineezen 
gekweekt onder den naam bo tan. Volgens mededeeling van den Heer 
F. Weehuizen worden de bladeren gekneusd op puisten aangewend. 
Senecio sonchifolius, Moench (Emilia sonchifolia, DC.). 
Volksnamen. Mal: Patah kêmoedi, Sajoer moeka manis(Mol.) 
— Soend.: Djongê— Jav.: Kemondêlan, Témpoehwijoeng — Bal: 
Tegil kijoeh — Mak.: Linrapa. 
Opgericht kruid, 0.30 tot 0.80 M. hoog, door Rumphius (V, bl. 297) 
beschreven als Sonchus amboinicus, volgens dezen behalve 
wildgroeiend ook gekweekt ín tuinen. 
De wortels, met die van Corypha Gebanga, Bl. gewreven en 
ingenomen, stoppen buíik- en bloedloop. 
De bladeren smaken kruidachtig met een kleine bitterheid; zij 
worden onder ander moeskruid gekookt, d.w.z. de bladeren van 
de gekweekte; die van de wilde worden meer gebruikt in de 
medicijnen. Tot een pap gewreven en met een weinig bruine 
suiker gemengd, worden zij bij koorts op de polsen gebonden om 
den brand uit te trekken. De makassaren wrijven dit kruid met koe- 
lilawan en bestrijken daarmede kropgezwellen, om die te verdrijven. 
Het sap der bladeren in de oogen gedruppeld, verheldert die als zij 
door zonnebrand schemerig en verhit zijn. Sommige maleiers nemen 
het, met arakegemengd, in tegen pijn in rug en lendenen (Rumph.). 
Mevr. Kloppenburg beveelt t&mpoeh wijoeng aan als verkoelende 
groente voor lijders aan indische spruw, waartegen ook een aftreksel 
van de bladeren heilzaam zou zijn. Te Buitenzorg deelde men mij me- 
de, dat een koud aftreksel van djongè wordt aangewend tegen loopen- 
de ooren, welk ongemak in het soendasch tjongè heet (en te gene- 
zen zou zijn met een kruid van ongeveer gelijkluidenden naam?) 
Saussurea Lappa, Clarke. 
De poetjoek van den inlandschen drogerijhandel is de in stukken 
gesneden wortel van een hoog opschietend kruid, thuis behoorend 
in noordelijk Voor-Indië tusschen 8000 en 13000 voet zeehoogte. 
Via Calcutta en Bombay wordt deze drogerij uitgevoerd naar China, _ 
van waaruit in de behoefte van Ned.-Indië wordt voorzien. 
Poetjoek heeft een scherpen, bitteren, aromatischen smaak en 
aangenamen geur; in de inlandsche receptuur wordt hij steeds ge- 
bruikt in combinatie met ganti (Ligusticum acutilobum, S. & Z.), 
zooals adas steeds vergezeld gaat van poelasari. Waarschijnlijk 
dient die combinatie als smaakcorrigens. Of aan poetjoek eigen 
werkzaamheid wordt toegeschreven, is mij niet bekend; hij wordt 
gezegd krachtige stimuleerende eigenschappen te bezitten. In den 
% 
E 
| 
