CARTHAMUS — SONCHUS. 253 
schillen van Sterculia foetida, L. zijn gedaan. Voorts zou volgens 
Jasper & Pirngadie (Vlechtwerk, bl. 64) kasoemba hier en daar op 
Javaen Madoera ook dienen voor het roodkleuren van bamboe vlecht- 
materiaal, doch hiermede betreden wij een zeer glibberig terrein, 
omdat men ook de verfstof van Bixa Orellana kan bedoelen en boven- 
dien de kunstmatige kleurstoffen, die zeer algemeen voor het kleuren 
van vlechtwerk worden aangewend, insgelijks worden aangeduid 
als kasoemba, djingga en gintjoe. Begripsverwarring kan gemak- 
kelijk ontstaan, doordat deinlander meent, datde chemische kleurstof- 
fen worden gemaakt van de hem bekende plantaardige grondstoffen. 
In Eng.-Indië worden eenige vormen nog thans op groote schaal 
gecultiveerd om de bloemen of de oliehoudende vruchten, of om 
beide. Men zie Agric. Ledger 1904 No. 11, Tropenpflanzer 1904, 
bl. 511 en Bulletin [mp. Institute 1916, bl. 98. Rumphius zegt, 
dat de witte, hoekige, blinkende vruchten, ongeveer van de grootte 
van gerstkorrels en gevuld met een zoet, vet merg, door de baliërs 
in halfrijpen toestand rauw en met klappermelk gemengd als 
versnapering werden gegeten. 
In het Museum: Bloemen, vruchten. 
Cichorium Endivia, L. 
Andijvie is een gewone marktgroente, die ook wordt verbouwd 
in de laagvlakte, o.a. bij Batavia. Als goede en veel geplante 
vormen worden in Beknopte Gegevens No. 7 omtrent Cultuurge- 
wassen genoemd: Groene en Gele Escarieel en Van Natuur Gele krul. 
Scorzonera hispanica, L. 
Schorseneren worden volgens Koorders’ Exkursionsflora wel eens 
op Java geplant, doch dat moet dan zeldzaam zijn. Gedijen doen 
zij hier zonder twijfel: te Ngadisari op den Tengger groeiden zij 
blijkens het verslag 1903 omtrent ’s Lands Plantentuin (bl. 222) 
zeer goed. De inlanders wisten er echter geen weg mede; zij had- 
den de bladeren gegeten, maar die vielen niet in hun smaak. 
280/9595. Sonchus arvensis, L. 
Volksnamen.Soend.: Djombang, Galiboeg, Lémpoeng, Rajana. 
Forsch overblijvend kruid, 1 tot 1.50 M. hoog, in West-Java 
tusschen 50 en 1500 M. zeehoogte op vele plaatsen vrij alge- 
meen op zonnig, vochtig terrein, als sawahdijkjes en slokanran- 
den en in theetuinen (Backer, Schoolflora). Dr Boorsma deeide 
mij mondeling mede, dat rajana-bladeren worden geappliceerd op 
gezwellen. De jonge bladeren en loten zijn een gezochte, doch 
wat bitter smakende lalab (Bakhuizen v.d. Brink). 
2830/9595. Sonchus asper, Vill. 
Volksnamen. Soend. : Gedabos, Gerowong, Patrakèli, Tja- 
mawak. 
Opgericht kruid, 0.10 tot 0.70 M. hoog, niet inheemsch, maar 
in West- en Midden-Java tusschen 700 en 3000 M. zeehoogte op 
vele plaatsen te vinden op open, zonnig terrein, doch vooral in 
thee- en kinatuinen (Backer). Volgens een bericht van den Heer 
Bakhuizen v.d. Brink is ook deze soort een gezochte lalab. 
Zaden. 
