ALGEN. 



Van de in de indische wateren levende wieren heeft een vrij groot 

 aantal aanspraak op vermelding als nutplant op grond van geschikt- 

 heid voor voedings- of genotmiddel. Velen echter moet vooralsnog 

 die bescheiden eer worden onthouden. Onder de weinige onderzoekers, 

 die zich met de toepassing der inheemsche wieren hebben bezig ge- 

 houden, neemt als gewoonlijk Rumphius de eereplaats in, doch, hoewel 

 de algenflora uit een botanisch oogpunt volstrekt geen onbekend 

 terrein is, zijn van de talrijke door hem in dl VI van het Amboinsch 

 Kruidboek beschreven soorten, waaraan soms maar weinige regels 

 zijn gewijd, verscheidene nog niet met zekerheid herkend. 



Op bl. 186 maakt Rumphius in het voorbijgaan melding van een fucacea 

 alg die op de makassaarsche stranden groeit en daar labi-labi 

 zou heeten. Volgens Hasskarl's Neuer Schlüssel is dit misschien 

 Turbinaria conoides kuetz., die inderdaad bij Celebes is gevonden. 

 R. beschrijft haar als groen van kleur en malsch van smaak ; zij wordt 

 rauw gegeten met azijn, ook door aanzienlijken. Hij beschouwt haar 

 als een vorm van Acetabu lum marinum infundibuliforme, 

 in het Mal. der Mol. agar-agar lësong of sajor loempang, in het Alf. van 

 Amb. ariën ësong, a. hoar of a. makina geheeten. Waarschijnlijk is dit 

 Turbinaria ornata j. ag. De in trossen geplaatste blaadjes, zoo groot 

 als een stuiver, zijn — zegt R. — trechtervormig ingedeukt ; de kanten 

 zijn bezet met een dubbele rij tamelijk dikke en harde stekelige 

 puntjes. Die bossen bladeren hangen aan stelen van een span leng- 

 te; de kleur is donkerros als dikke lijm. Zij groeit op vlakke stran- 

 den waar zand, steenen en stukken koraal door elkaar loopen. Men 

 vindt ze van Augustus tot October : dan worden zij door de golven 

 losgeslagen en op het strand geworpen. Deze soort is rauw eetbaar. 



Onder den naam Agarumfuniculare vat R. op bl. 1 86 een drie- 

 tal eetbare soorten samen. De eerste daarvan, volgens Von Martens 

 (Die Preussische Expedition nach Ost-Asien, Botanischer Teil. 1866) 

 Sargassum aquif olium j. ag. (Carpacanthus herbaceus kuetz.), 

 wordt door Rumphius beschreven als een wortel, op een steeltje 

 zittend, ruim drie voet lang, smal en plat : daaraan hangen vele 

 trosjes bladeren in den vorm van den welbekenden lombok (Cap- 

 sicum). Een van de beide andere is volgens denzelfden auteur 

 Sargassum granuliferum c. ag. Alle drie dragen holle bolletjes, zoo 

 groot als erwten ; tezamen heeten zij in het Alf. v. Amb. : ariën wari. 

 Waarschijnlijk is van hetzelfde geslacht het mannetje van het 

 Acetabulum marinum van Rumph. (VI, bl. 185), dat door 

 Hassk. als Sargassum myriocystum j. ag. en door V. Martens als S. 

 polycystum j. ag. wordt geïdentificeerd. Dit mannetje komt in seizoen, 

 groeiplaatsen vorm overeen met liet wijfje, hetwelk voor Turbinaria 

 ornata j. ag. wordt gehouden. De blaadjes echter zijn niet precies rond 

 en ook niet trechtervormig. Sommige hebben een gezwollen buikje, 

 gevuld met water. De taaie stelen, waaraan de trossen met blaadjes 

 hangen, zijn wel 3 a 5 voet lang. Als men ze een half uurtje in zoet 

 water weekt, zegt Rumph., verliezen ze haar ziltigheid voor het 

 grootste deel en zijn zij geschikt om rauw te eten. Deze heet in het 



Nuttige Planten I. 



