ALGEN. 



Mal. der Mol. : agar-agar koepan, in het Alf. v. Amb. : ariën harocloe. 



Mastocarpus Klenzeanus kuetz. (een dubieuze soort) is volgens 

 Von Martens zeker het A ga rum bracteatum van Rumph., door 

 dezen beschreven (bl.186) als een plant die bestaat uit trossen 

 ter lengte van een span, van onderen voorzien van breede, gerim- 

 pelde bladeren, stijf als perkament, aan de kanten gekarteld en in 

 hel midden vol gaten. Hierop staan andere, lange smalle bladeren, 

 die naar boven toe breeder worden en zich dan verdeelen in vele 

 dunne, zeer slijmige vinnen. Deze soort roemt R. als smakelijk. 



Niet zoodanig beschreven dat zij konden worden herkend zijn bij 

 Rumph. de verschillende inheemsche Eucheuma-soorten, die toch vol- 

 gens Von Martens (1. c. bl. 140) in den Archipel meer in het bijzon- 

 der als agar-agar worden ingezameld. Onder dien naam verkreeg hij 

 Eucheuma Gelatinae j. ag. (Sphaerococcus gelatinus ag.), Eu- 

 cheuma horridum j. ag. (Gigartina horrida harv.), Eucheuma 

 Serra j. ag. (Sphaerococcus Serra j. ag. en vooral Eucheuma spi- 

 nosum j. ag. (Gigartina spinosa kuetz., G. isif ormis kuetz.), 

 een donkerroode alg, die evenals de andere (volgens V. Martens) na 

 in kalkwater uitgewasschen en in de zon gebleekt te zijn tot een 

 gelei zou worden gekookt, den inboorling dienende om de geliefde 

 scherpe specerijen streelender te maken voor het verhemelte (?). 



Eucheuma spinosum j. ag. is — naar Wiesner's Rohstoffe terecht 

 opgeeft — de naam der gedroogde wieren die van Makassar als agar- 

 agar worden uitgevoerd en waarop straks uitvoerig wordt terugge- 

 komen. Ridley zegt (Mal. Geneesmiddelen, bl. 27), dat Holmes in 

 den oosterschen handel naast deze polymorphe alg een tweede agar- 

 agarsoort opmerkte, n.1. de beter als Ceylonsch of Jafna mos bekende 

 Gracilaria lichenoides harv. (Sphaerococcus lichenoides ag.). 

 Deze laatste is volgens Von Martens veel algemeener en daarom ge- 

 makkelijker te krijgen ; zij is echter minder in tel. Gracilaria liche- 

 noides harv. is zeker door Rumphius gekend ; zij is volgens Merrill's 

 Interpretation of Rumphius' Herbarium Amboinense de eerste van 

 diens Algae coralloides, onder welken naam hij een viertal 

 wieren beschrijft (bl. 181), die tezamen worden aangeduid als : Mal. : 

 agar-agar karang of sajor karatig (Mol.) — Mad. : bocloeng — Bal.: 

 boeloeng — Mak.: dongè-dongè. De eerste, die in liet bijzonder lotoe- 

 lotoe poetih heet, is volgens R. een aardig vertakt boompje, niet 

 meer dan 3 of 4 vinders hoog, een bosje vormend, week en kraakbeen- 

 achtig van substantie, daarbij glad en half doorschijnend, bedekt 

 met een kleverig slijm, zoodat het de hand ontglipt als men het uit- 

 trekken wil. Men treft het evenals de drie andere aan op vlakke 

 zeestranden, niet in zuiver zand, doch daar waar gebroken stukjes 

 koraal en ledige schelpen liggen; voorts eischt het een open zee, 

 geen plaatsen waar rivieren uitmonden. Men vindt het alleen tegen 

 het eind van ikn regentijd. Zooals het schielijk ontstaat, zoo blijft 

 hel ook niet lang in wezen, want zoodra het zijn vollen wasdom heeft 

 bereikt wordt het door de golven losgespoeld en op het strand ge- 

 worpen, waar het dan, in de zon liggende, zoodanig inkrimpt, dat er 

 schier niets van overblijft. De kieur is verschillend ; wat groeit 

 op vlakke stranden is meest wit met lichtrood gemengd ; op zwarte 

 klippen is liet gewoonlijk lijmkleurig. Pas uit liet water komend 

 is de smaak ziltig, doch als men hel met zoef water afspoelt is 



