CEAE. 



FUNüi. 9 



daarvan afgesneden schijfjes — de gewone vorm waarin dit medica- 

 ment wordt verkocht — als sari tombong (Boorsma, Geneesmiddelleer). 

 Vorderman (Geneesmiddelen I) geeft ook sari poefili op. 



Onder tahi oelar sawah verstaat men insgelijks de eveneens voor 

 geneeskrachtig gehouden excrementen van de sawahslang, zoodat het 

 moeilijk is de verschillende medische toepassingen uiteen te houden. 



In het Museum: Sclerotium. 



Lentinus Sajor-Caju fries. agarica- 



Volksnamen. Mal. Mol. : Sajor kajoe — Soend.: Soepa lijat. 

 Boletus primus infundibuli figura beschrijft Rumphius 

 (VI, bl. 125) als een paddenstoel met trechtervormig vruchtlichaam 

 ter grootte van een rijksdaalder ; hij groeit op rottend hout en de 

 wortels van oude boomen. Heel jonge zijn eetbaar met een gepeperde 

 saus, doch lekker zijn zij niet ; de oude zijn zoo taai als zooileer (R.). 

 In het Museum: Vruchtlichamen. 



Lentinus Tuber-regium fries (Pachyma T.-r. fries). 



Volksnamen (volgens Rumph.). Mal. Mol.: Koelat baioe, Oebi 



radja — jav.: D jamoer bangkong — Oelias.: Oelat batoe — Tern.: 



Kaha ma iso — Tidore : Kèho iso-iso. 

 Het Tuber regium beschrijft Rumphius (VI, bl. 120) als een 

 knol gelijk een oebi (Dioscorea), soms zoo groot als een vuist, soms 

 als een kinderhoofd, scheef met bulten en kuilen. Uitwendig is dit 

 sclerotium zwart of aardkleurig, zoodat men het zou aanzien voor 

 een ruwen steen, ware het niet, dat het niet zwaarder is dan gewoon 

 hout ; inwendig is het wit als krijt. Het is niet taai en volkomen 

 smaakloos. Men vindt het verborgen in den grond even onder de op- 

 pervlakte, soms een weinig bloot, doch gewoonlijk ziet men er niets 

 van tot op het oogenblik dat regen en zonneschijn elkander afwis- 

 selen : dan spruit er een paddenstoel uit, of meerdere, doch steeds 

 slechts één groote. Deze heeft de gedaante van een trechter op een 

 steel, vuilwit of grauwachtig. De jonge vruchtlichamen zijn gekookt 

 wel eetbaar, doch zij zijn de moeite van het inzamelen nauwelijks 

 waard : de oude zijn taai en voor culinair genot geheel ongeschikt. 

 Als die paddenstoelen ontbreken zijn de sclerotia moeilijk te vin- 

 den en indien het veel regent zijn de laatste voos, week en voor 

 bewaren niet geschikt, zoodat zij worden weggeworpen als men ze bij 

 het inzamelen vindt. In den regel worden zij aangetroffen tusschen 

 blootliggende, met rijsjes bedekte wortels, insgelijks echter in op 

 met alang-alang begroeide velden, waar geen of weinig boomen staan. 

 De knol, de fungus in den rusttoestand, is — zegt Rumphius — in 

 groot gebruik als medicijn tegen buikloop ; men mengt raspsel ervan 

 onder het eten, in het bijzonder onder gekookte rijst. Dit middel 

 is speciaal dienstig om in te geven aan kinderen die geen medicijn 

 willen innemen. Men kan hem ook uit de hand eten, want hij is, als 

 gezegd, volkomen smaakloos en slechts weinig gronderig of meelachtig 

 in het kauwen. Eveneens wordt hij gebruikt bij zeere keel en „ga- 

 ten in het lijf", als wanneer men hem met olie tot een papje wrijft, 

 dat wordt opgesmeerd ; dit verzacht en werkt opdrogend. Gewreven 

 met water wordt hij, alleen of met andere medicamenten., gebruikt als 

 verkoelend middel voor kinderen die koortsig zijn. 

 In het Museum: Sclerotium met vruchtlichaam. 



