FUNGI. 11 



Rumphius beoordeelt ze gunstig, daar hij ze achterstelt alleen bij 

 de voorgaande soort, de koelat pala. Hij vermeldt hem (VI, bl. 124) 

 onder den naam Boletus saguarius als een fungus welke in alle 

 landen waar sago wordt bereid groeit op de hoopen uitgewasschen 

 merg (èla), doch veelvuldig wordt hij niet aangetroffen, omdat het 

 afval, indien het niet wordt weggevoerd teneinde als varkensvoer 

 te worden benut, in het bosch door de wilde varkens wordt opgegeten. 

 Ook ontstaat hij niet op èla waarin niet vrij veel zetmeel is ach- 

 tergebleven, zoodat, als men koelat sagoe hebben wil, het vetste afval 

 in den tuin op een hoop moet worden geworpen om te rotten (R.). 



Van Halmahera werd mij bericht, dat de kala tèmoko op de sago- 

 ampas eeist verschijnt als die vrij sterk vergaan is en dat men het 

 ontstaan er van bevordert door de hoopen te begieten met zeewater 

 en er vervolgens droge bladeren en twijgen op te verbranden. 



Deze zwam komt volkomen overeen met de europeesche Volvaria 

 volvacea, doch aangezien de meeste vertegenwoordigers van dit ge- 

 slacht bekend staan als zeer giftig scheen het Dr van Overeem ge- 

 wenscht den hier voorkomenden vorm te onderscheiden als var. edulis. 



In het Museum: Vruchtlichamen. 



Lycoperdon Bovista linn. ( L. giganteum batsch. ). lycoperda 

 Volksnamen. Jav. : Djanwer impës, CEAE " 



Crepitans lupi beschrijft Rumphius (VI, bl. 131) als een 

 vormloozen fungus, zoo groot als een vuist, soms als een kinder- 

 hoofd, uit- en inwendig bruin of leverkleurig, zeer droog, week en 

 sponsachtig; als men er op drukt komt er stof uit. Men vindt hem 

 meest op plaatsen die met kort gras zijn begroeid, doch zelden. Op 

 Soela, waar hij fata goma heet, maken - sommigen er veel werk van, 

 maar meer uit' bijgeloof; met azijn gewreven smeren zij ze op zuch- 

 tige leden, dewijPzij sterk vochtaantrekkend zijn (R.). 



De alom in den inlandschen drogerijhandel verkrijgbare inheemsche 

 djanwer impës is volgens Vorderman (Geneesmiddelen !) het spons- 

 achtige vruchtlichaam van Lycoperdon Bovista en van L. Kakavu 

 lév. Omtrent de toepassing deelt Mevr. Kloppenburg mede, dat het 

 wordt gebruikt in eenige middelen tegen syphilis en, met azijn tot een 

 zalf gewreven, uitwendig op gezwellen in de lies. 



In liet Museum: Vruchtlichamen. 



Dictyophora phalloidea desv. phalla- 



Volksnamen. Mal. Mol. : Boetoh sétan. — Soend.: Soepa atjoeng. ceae. 

 Gesluierde zwamsoort, de Phallus daemonum van Rumphius 

 (VI, bl. 131), die klaarblijkelijk niet veel ophad met dergelijke 

 vormen, welke door anderen ongemeen fraai worden gevonden. 

 Tenminste, hij beschrijft haar ais een afgrijselijken, stinkender! 

 fungus, van de gedaante van een mannelijk lid, in den regentijd 

 schielijk opschietend op vochtige plaatsen in het vrije veld en 

 in de tuinen bij de heggen, terwijl zij even snel weer verdwijnt. 

 Zij wordt uitwendig gebruikt als verkoelend, verzachtend en rijp- 

 makend middel op heete, harde bloedzweren, welke niet willen 

 openbreken en geldt als zeer heilzaam. Als rijpmakend middel gebe- 

 zigd, wordt zij tot een papje gewreven met de bloem van Hibiscus 

 Rosa sinensis linn. (Rumph.). 

 In het Museum: Vruchtlichaam. 



