22 FILICES. 



Lygodium scandens swartz (L. microphyllum r. br.). 



Volksnamen. Mal.: Pakoe kawat (S.W.K.), Riboe-riboe — 



Soend.: Pakoe hata bèjas, P. hata leutik. 

 Windend kruid, tot 3 M. hoog, verbreid over de tropen der Oude 

 Wereld, op Java voorkomend tol op 1200 M. boven de zee op vochtige 

 gronden en niet zelden in moerassen. Boorsma (Geneesmiddelleer, 

 hl. 34), die het aanduidt als een zoet smakende Lygodiumsoort, te 

 Buitenzorg hekend als sarijawan oetjoes, zegt, dat het dienst doet als 

 geneesmiddel tegen spruwachtige aandoeningen ; Ridley (Mal. Ge- 

 neesmiddelen, bl. 14) meldt, dat een afkooksel er van wordt aange- 

 wend bij dysenterie en bij bloedspüwen. Volgens Hasskarl (Het Nut, 

 No. 353) past men de bladeren tegen door visschen toegebrachte 

 wonden toe op dezelfde wijze als aangegeven voor L. circinatum 

 en ook volgens Rumphius, die het beschrijft (VI, bl. 76) onder den 

 naam Adiantum volubile minus, komen de krullen en 

 bladeren in gebruik overeen met die van de voorgaande soort. 



Gleichenia linearis clarke (G. d i ch o t o m a hook.). 

 Volksnamen. Atjeh: Reusam — Bat. : Arsam, Arsom — Mal. : 

 Akar rësam, Pakoe rotan(BatdiV.), Rësam — Minangk.: Ransam, 

 Rasam — Lamp.: Hasam — Soend.: Pakoe andam, P. pajoeng — 

 Jav.: Pakis andam, P. banténgan, P. édan, P. koeroeng, 

 P. prandjangan. 

 Zeer variabele, over de tropen en subtropen van de geheele wereld 

 verbreide klimmende, vorksgewijs vertakte varensoort, hier algemeen, 

 op Java groeiend tot op 3000 M. zeehoogte, vooral in regenrijke stre- 

 ken. In een uit 1906 dateerende nota van den toenmaligen contro- 

 leur van Nouhuys over rësam in de afd. Karimon (Riouw-Lingga 

 archipel) wordt gezegd, dat zij bij voorkeur groeit op dor, droog 

 terrein, speciaal hellingen en toppen van heuvels die van bosch zijn 

 ontbloot ; deze bedekt zij soms geheel, alleen drassige plaatsen 

 mijdende. Evenals de alang-alang vormt zij ondoordringbare wilder- 

 nissen en zij is insgelijks moeilijk uit te roeien. 



De aan de oppervlakte kruipende wortelstok drijft talrijke 3 tot 

 10 voet lange en evenveel mM. dikke, harde stengels rechtstandig 

 omhoog. I >eze Stengels worden wel gebruikt voor hel beschaduwen van 

 den: men steekt ze naast het te beschaduwen gewas in den 

 grond en tegen den tijd dat de jonge plant sterk genoeg is om het 

 volle zonlicht te verdragen, is liet loof der beschutting verschrom- 

 peld. Belangrijker is het gebruik van de stengels voor het maken 

 van vischstaketsels; men zoekt de oudste uit, die voldoende verhard 

 zijn en de gewen-chte afmetingen bezitten, ontdoet ze van het loof 

 en bindt ze in bundels. Deze bossen legt men een week lang in de 

 zon tot de oppervlakte een gelijkmatige, glanzende, donkerbruine 

 kleur heeft aangenomen. Dan worden de uitstekende deelen wegge- 

 sneden en i\r stukken in stukken van I .'. a 2 vadem verdeeld, waarna 

 zij voor hel bouwen van staketsels kunnen worden gebezigd ; zij wor- 

 i het in zeewater twee jaar uit te houden. De dikste 

 Stengels worden gebruikt om er kalam (pennen voor het schrijven van 

 arabisch letterschrift) van te snijden. Om die reden gaf Rumphius 

 (VI, bl. H.'>) aan de/e soort den naam lilix calamaria. Terecht 

 .ij, .lat oude, zwarte stengels voor dat doel zeer geschikt zijn. 



