LYGOD IUM— D ICTYOPTER IS. 



23 



De bast wordt voor vlechtwerk gebruikt, doch niét algemeen. Jas- 

 per & Pirngadie vermelden het (Vlechtwerk, bl. 40) van de pakis 

 koeroeng van Pasirian (Loemadjang). Men snijdt den stengel in vieren 

 en de verkregen strooken worden,, nadat de scherpe kanten er zijn 

 afgenomen, gedurende 7 dagen in water gelegd en tenslotte met klap- 

 perolie gewreven om ze zwart te kleuren. 



Van het binnen den verhouten bast los liggende, op balein gelij- 

 kende hart, dat aan het benedeneinde broos, doch naar den top toe 

 buigzaam en veerkrachtig is, wordt zeer fraai, fijn vlechtwerk ge- 

 maakt, vooral kopiah (hoofddeksels). Door een overlangsche snede 

 in den stengel te maken of dien te kneuzen, legt men de hartvezel 

 gemakkelijk bloot. Deze wordt een of twee dagen in water geweekt 

 en verkrijgt dan een lichtbruine kleur. Het vlechtmateriaal wordt 

 op de vereischte uniforme dikte gebracht met behulp van een stuk 

 blik waarin gaatjes zijn geslagen. De dikte van het materiaal kan 

 men volgens dezelfde schrijvers reduceeren tot die van garen, doch 

 het moet in vochtigen toestand worden verwerkt, omdat het droog 

 zijnde te broos is ; voor het vlechten wordt het daarom een etmaal op 

 een koele plaats gelegd. Deze grondstof is zeer duur : teneinde te kun- 

 nen voldoen aan een aanvraag heb ik getracht haar te betrekken van 

 Banka, doch van den aankoop moest worden afgezien, omdat per kati 

 vlechtklaar product meer dan / 20 werd gevorderd. 



In het Museum: Stengels, vlechtmateriaal. 



Aspidium repandum willd. (Tectaria crenata cav.). 

 Volksnamen. Mal: Pakoe tikoes (Mol.) — Soend.: Pakoe kikir 

 — Bal.: Pakis bitbit — AU. Amb.: Bopo, Popo. 

 Lonchitis recta minor nigra is een varensoort, 2\ a 3 

 voet hoog, met 4 of 5 bladeren, waarvan de stelen slechts een stroo- 

 halm dik zijn : zij groeit aan de oevers van rivieren en in de ruig- 

 te op zandige, vochtige plaatsen. Een afkooksel van de bladeren met 

 de wortels van Pleomele angustifolia n. e. br., acht dagen lang op 

 de nuchtere maag gedronken, geneest gonorrhee, doch men moet zich 

 tijdens de kuur onthouden van vette spijzen en heete dranken. De 

 jonge bladeren worden bij gebrek aan beter door den minderen man 

 wel tot sajoer gekookt (Rumphius VI, bl. 70). 



POLYPODIA- 

 CEAE. 



DictyopterisirregularisPRESL. (Aspidium irregulare c.chr., 



Poly podium i. presl.). 



Volksnamen. Mal.: Pakoe andam — Soend.: Pakoe kapal, 



P. këbo. 

 Groote varensoort met opgerichten of opstijgenden wortelstok, ver- 

 spreid over den geheelen Maleischen Archipel, op Java vrij algemeen 

 van af de Iaagvlakte tot in de lagere vvoudzónes van het gebergte. 



Onderzoek doende naar een andere insgelijks als pakoe kapal aan- 

 geduide soort, werd mij uit Bantam materiaal toegezonden van Dic- 

 tyopteris irregularis vergezeld van de volgende aanteekeningen. 

 De wortels en wortelstok worden fijngestampt als pap op schurft- wortels. 

 plekken gestreken. Met de gestampte stengels en bladeren wordt het Bladeren. 

 lichaam van koortslijders ingesmeerd en een aftreksel van de bla- 

 deren in heet water moet een goed middel zijn tegen diarrhee. 



Met het oog op de wolachtige bekleeding worden de stronken piuis 



