24 FILICES. 



itavia wel verkocht als pênawar djambé. Dit is in overeenstem- 

 ming met hetgeen door Filet (No. 6442) van pakoekapal wordt gezegd. 



In hei Museum: Stronk. 



Diplazium esculentum swartz (A n i s o g o n i u m e. presl., 



A t h v r i u m e s c ii 1. copel., D i p I a z i u m m a 1 a b a r i- 



C 11 111 SPRENG.). 



Volksnamen. Mal. : Pakoe sajor of Sajor pakoe (Mol. en Me- 

 nado), Pakoe tandjoeng — Soend.: Pakoe leuheur — Bal.: Pakoe 

 djoekoet, Pakis wilis (Kr.) — Sangir. : Laminding — Zuid-Ceram : 

 Oeta haoe, Oe. waoe — Alf. Amb. : Oeta paso, Oe. waoe — Oeliassers : 

 Oeta waoe (Har.), Oe. wasol (Sap.). 

 Varensoort met een stammetje van hoogstens 15 cM. en bladeren 

 tot een lengte van 180 cM., verbreid over tropisch Azië en Polyne- 

 sië. Op Java is zij algemeen op vochtige terreinen van af de laag- 

 vlakte tot in de lagere woudzönes van het gebergte. Rumphius (VI, 

 bl. 67) noemt haar Filix esculenta, de eetbare varen bij uit- 

 nemendheid, en zegt, dat zij bij voorkeur groeit op lage, zandige 

 plaatsen aan de oevers van rivieren. Men kan haar ook wel in 

 den tuin planten, doch mag haar niet in vruchtbaren grond zetten of 

 iets doen aan onderhoud, want dan staat ze te treuren of gaat dood. 

 De malsche jonge bladeren zijn in de Molukken een vermaard moes- 

 kruid ; van deze en de scheuten kan men ook een goede salade maken. 

 De bladeren zijn geschikt om te worden gegeten zoolang men de sten- 

 gels nog met de nagels kan afknijpen ; de oudere, die na het plukken 

 niet dadelijk verflensen, zijn hard, ruig en ongenietbaar. Met de 

 oude of droge bladeren de oksels wrijvende, verdrijft men zweetlucht 

 (Rumph.). Ook Ridley (Agricultural Bulletin of the Malay Peninsu- 

 la 1898, bl. 187) roemt deze soort als een van de meest gezochte eet- 

 bare varens, wat ook uitdrukking vindt in den maleischen naam 

 pakoe benar, de varen. 



Diplazium proliferum thouars. 



Volksnamen. Soend.: Pakoe boewah, P. tjarèliam — Jiw.: Pakis 

 boewah, P. angkrik. 

 Varensoort met tot 2.50 M. lange bladeren, verbreid over de tro- 

 llen der geheele Oude Wereld, op Java veelvuldig voorkomend tus- 

 schen ca 200 en 1600 M. zeehoogte. Herhaaldelijk werden mij broed- 

 knoppen van ö^n Salak gebracht als eetbaar, eens onder den naam 

 pakoe kapal, doch meest eenvoudig als pakis. 

 In het Museum: Broedknoppen. 



Asplenium Nidus linn. 



Volksnamen. Vogelnestvaren, Bird's nest fern — Mal.: Pakoe 

 pandan, Sajor radja (Mol.).— Ternate : Koesoe ma djoengoetoe. 

 Phyllitis arborea beschrijft Rumphius (VI, bl. 82) als een 

 SChoone varen, die met een dunnen, kruipenden wortel hangt aan 

 de bemoste schors der boomen en een roset van bladeren vertoont, 

 gemeenlijk t lang, van den wortel af mei een smal begin 



allengs breeder wordend, stijf als een gespannen leeren riem. De 

 malsche einden daarvan zijn een moeskruid, waar sommige inlanders 

 zooveel smaak in hebben, dat zij het den naam sajor radja, konings- 

 moes, hebben gegeven. Men gebruikt de bladeren, kleingesneden en 



