26 



FILICES. 



een op kale, droge heuvels veelvuldig onder liet lage gras groeien- 

 de varensoort mei zwartbruine steeltjes, een span tot een voet lang. 

 Sommigen koken de planten in haar geheel in water om, nadat het af- 

 kooksel is koud geworden, het hoofd er mede te wasschen teneinde het 

 haar te doen groeien, 't welk nogal eenig succes heeft, zegt R. 



Cheilanthes tenuifolia swartz is verbreid over tropisch Azië en 

 verder oostwaarts gelegen streken. 



Drymoglossumheterophyllumc.CHR.(D.piloselloides presl.). 

 Volksnamen. Mal. : Pitjisan, Sisik naga (Mal. Schiereil.), Sa- 

 kat riboe-riboe (S. W. K.) — Soend. : Pakoe doedoewitan — 

 Jav. : Pakis doewitan. 

 Kruipend varentje van tropisch Azië, op Java in de vlakte en la- 

 gere bergstreken zeer algemeen op de boomen. Volgens Filet (No. 

 6431) wordt het sap der vleezige blaadjes gebruikt als inwendig 

 geneesmiddel tegen hoest, verstopping en gonorrhee ; hij acht het 

 waarschijnlijk, dat zij een zacht oplossende en purgeerende kracht 

 bezitten. Ridley (Mal. Geneesmiddelen, hl. 39) deelt mede, dat sisik 

 naga een geneesmiddel is voor zekere huidziekte, kajap ; men stampt 

 de bladeren met gips en wrijft de huid met het papje in. 



Pleopeltis Phymatodes moore (Polypodium Ph. linn.). 



Volksnamen. Mal. : Pakoe oelar (Batav.) — Soend. : Pakoe 

 tjatjing. 



Het Polypodium glabrum van Rumphius (VI, bl. 80), door 

 hem beschreven als een op oude boomen, rottend hout, maar ook op 

 c\<^n grond levende varen met kruipenden wortelstok en weinige 2 a 2\ 

 voet lange bladeren, is een van de meest algemeene varens, verbreid 

 over de tropen en subtropen der Oude Wereld, die aan de groeiplaats 

 al bijzonder lage eischen stelt ; zij gedijt even goed op den grond 

 als op rotsen, muren en daken. Rumphius zegt, dat men haar op Java 

 simbar bëtoel en op Bali pakoe doeké noemt ; de laatste naam duidt 

 op het gebruik, dat er van zou worden gemaakt. De makassaren en 

 baliërs zouden n.l. den gekauwden wortelstok bezigen ter genezing 

 van de beten van de doeké, d.i. de gèko of tokèh, terwijl de Javanen 

 dit rhizoom, met curcuma en tamarinde gewreven, in barensnood 

 verkeerenden op den buik zouden smeren bij moeilijke bevalling. 



Mij werden te Batavia de bladeren gebracht als geneeskrachtig; 

 waarvoor /ij worden gebruikt is mij echter niet bekend. Opmerking 

 verdient, dat deze soort bij drogen naar cumarine riekt. 



Cyclophorus nunnnularitolius c. chr. (Acrostichum num. 



SWARTZ, Polypodium tl. METT.). 



Volksnamen. Mal.: Pitjisan — Soend. : Pakoe doedoewitan. 

 Kruipend, epiphytisch levend varentje, sterk gelijkend op Drymo- 

 glossum heterophyllum c. chr. en hoogst waarschijnlijk door de in- 

 landers geregeld daarmede verwisseld. * Toch zijn de toepassingen 

 die ervan worden vernield, niet i^elijk. Filet zegt (No. 2231), dal het 

 sap der blaadjes tegen hoest wordt 'ingenomen (evenals bij de ande- 



* Zoowel te Batavia aK te Buitenzorg verkreeg ik als pitjisan en pakoe 

 doedoewitan steeds Drymoglossum heterophyllum. 



