30 



FILICES. 



het vullen van kussens en dat de jonge bladeren zelf eetbaar zijn 

 als salade en gekookt worden bij vleesch of viscli. 

 In hei Museum: Pluis. 



? Alsophila amboinensis v.a.v.r. (Cyathea amboinensis merr. 



= ?C. Rumphii desv.). 



Volksnamen. Mal.: Pakoe itam(Amh.)- AU. Amb.: Hahoeroe meten. 



De boomvaren door Rumphius beschreven (VI, bl. 63) onder den 

 naam Palmifilix nigra heeft een 12 a l&voethoagen„stam", van 

 boven een been, van onderen een dij dik, van buiten vol groeven en 

 kuilen. Die stam, zegt hij, bestaat uit een wonderlijke substantie : 

 hij is zoo hard als hout en toch slechts samengesteld uit dikke, 

 bruinzwarte draden, evenwel zoo dicht en vast door elkaar ge- 

 vlochten, dat zij tezamen een houten stam verbeelden. Het hart is 

 kruidachtig en sappig, insgelijks met stukken van bruine en zwart- 

 achtige aderen doorweven. Als men deze stammen kapt rot het hart 

 weg en worden het dus holle kokers. Hoe onbruikbaar zij op het 

 oog ook mogen schijnen zijn die stammen toch zeer geschikt voor 

 heiningen en wel drie maal zoo duurzaam als houten stijlen. 



Deze toepassing van varenstammen is niet beperkt tot de hier 

 bedoelde soort of tot de Molukken. Rumphius zelf beschrijft ver- 

 wante, doch nog niet geïdentificeerde boomvarens, o. m. de Palmi- 

 filix postum (VI, bl. 63), die voor hetzelfde doel worden gebezigd 

 en een overeenkomstig gebruik vindt men vermeld uit het Westen 

 van den Archipel. In het Tijdschr. B. B. 1901, bl. 226 leest men, dat 

 in de afdeeling Alahan Pandjang de stammen der veelvuldig voor- 

 komende boomvarens dikwijls voor stijlen van huizen dienen. 

 Ook op Java worden zij gebruikt, maar meer voor tijdelijke werken. 



De nog opgerolde jonge bladeren van Palmifilix nigra, van de 

 harige bekleeding ontdaan, zijn een goed moeskruid (Rumphius). 



Alsophila glauca j.sm. (A. contaminans wall., Cyathea 

 contaminans copel.). 



Volksnamen. Mal. : Pakoe ari (Palemb.), P. simpai (S.W.K.), 

 P. toenggak (S.W.K.) — Soend. : Pakoe tihang bodas, P.hadji — 

 Jav. : Pakisadji, P. ardjoeno, P.galar, P. olèng — Mak. : Bioeng. 

 Boomvaren, met haar variëteiten verbreid over geheel tropisch 

 Azië, op Java zeer algemeen in de lagere bergstreken in de woudzoo- 

 men. De stammen worden op Java boven die van andere boomvarens 

 verkozen voor stijlen van loodsen en hutten. 



De uit de Preanger Regentschappen afkomstige stronken van blad- 

 stelen treft men volgens Vorderman (Geneesmiddelen I) te Batavia 

 in den medicijnhandel aan als surrogaat van pènawar ijambé. 



In hei Museum : Stamstuk. 



Alsophila lurida HOOK. 



Volksnamen. Soend. : Pakoe tihang beureum. 

 Boomvaren, veel minder algemeen dan de voorgaande, nog slechts 

 bekend van Java en Celebes. In toepassing komt zij er echter mee 

 overeen : Hasskarl (liet Nut, No. 726) zegt evenals Vorderman, dat 

 de wol, welke de spits van den stam omgeeft, van een rosachtig roode 

 tot goudgele kleur is en als bloedstelpend middel dient. 



