36 



PINACEAE. 



Agathis alba foxw. (A. loranthifolia salisb., D a in m a r a 

 al ba lamk, D. orientalis lamk). 



Volksnamen. Mal. : Bëboelès (Banka), Bëboeloe (Banka), Damar 

 minjak (Malakka), Kajoe radja, K. tjina (O. Born.), Mem- 

 boeloe (Banka), Pohon damar (Menado), Polwn damar daging 

 (\\ . Born.), Polwn damar poctih (Mol.), Pohon damar radja 

 (Wol.) — Daj. W. Born.: Soelang— Daj. Z. O. Born.: Damar 

 pilau, Damar tilau — Soend.: Ki damar— kW. Minah.: Kajoe 

 solo (bent.), Damaa (t. s.), Kai rama (t. b. ), Kajoe dama 

 (t. 1.), Marama poeti (id.), Solo (id.), Kajoe rama (t. t.), Kajoe 

 solo (id.), Kajoe damach (tonsaw.) — Gorontalo : Ajoe damahoe — 

 Bwoolsch : Gongo domagoe — Barèe : Ongkoa (de boom in tap- 

 ping), Soga — Alf. Anib. : Ise, Kama, Kamal, Kamar — Mak. : 

 Kajoe damara — Noord-Halmahera : Kolano (Ga\.) Koano (Tob.), 

 Moléaoeno (Loda), Koano (Pagoe) — Ternate : Haté salo boboedo. 

 Dammara alba beschrijft Rumphius (II, bl. 174) als een 

 van de hoogste en grootste boomen der Molukken, nergens groeiend 

 dan in het gebergte, met groote troepen bij elkaar een ijl bosch 

 makende. Ham (Tectona 1911, bl. 205) trof hem op Obi alleen aan 

 boven 100 M. zeehoogte op geaccidenteerd terrein waar stagneerend 

 grondwater niet bestaanbaar is. De hoogtegrens is op Batjan — 

 volgens opgave van den administrateur der Batjan Archipel Maat- 

 schappij — 2500 voet. Ham rekent Agathis alba niet tot de gezellig 

 groeiende boomen : op Obi bestaat een ,,Agathis-bosch" voor min- 

 stens de helft tot twee derden der boomen uit andere soorten. Men 

 vindt hem behalve in de Molukken op Sumatra, Banka, Borneo, 

 Celebes en Nieuw-Guinea, op Java alleen aangeplant, n. 1. in het 

 Soekaboemische langs de wegen en (volgens Kerkhoven: Teysman- 

 nia 1895, bl. 564) beneden 3000 voet zeehoogte voor theekistenhout. 

 In het Westen van den Archipel schijnt hij verspreid, doch niet 

 algemeen voor te komen. 



Hij bezit een zwaren, rechten, ronden stam, uitwendig grauw met 

 roode tint, zonder takken tot boven toe, en een betrekkelijk kleine 

 kroon ; het onderste deel is bezet met groote knoesten, waar hars uit- 

 loopt (Rumph.). Op Obi treft men exemplaren aan met een omvang 

 van wel 6 a7 M. Het hout is wit en lang van draad als vurenhout; 

 het laat zich licht tot planken zagen en tamelijk glad afwerken, maar 

 gens te geringe duurzaamheid niet als timmerhout in gebruik. 

 Omgevallen stammen vergaan in weinig jaren, doch als zij verrot 

 zijn vindt men hier en daar stukjes vet hout, honingkleurig en op 

 sommige plaatsen half doorschijnend en mooi geaderd, welke aan de 

 knoesten van den stam en de takken hebben gestaan. Deze vette 

 brokken vergaan in den grond niet, maar zij zijn broos en wegens hun 

 geringe grootte alleen geschikt voor kleine stelen, mes- of krisheften, 

 klossen voor kantwerk, e. d. (Rumph.). Meerdere auteurs verklaren 

 het hout insgelijks voor minderwaardig. Zoo wordt in Tectona 1912, 

 bl. 123 gezegd, dat in de Preanger het weinig duurzame, warrige en 

 broze houl alleen geschikt is voor kisten en om te branden. Kerkhoven 

 ( I. c. ) verklaart echter, dat het niet alleen goed is voor theekisten, 

 maar ook zeer duurzaam moet zijn. Te Buitenzorg wordt kajoe 



