50 PINACEAE. 



Om getapt copal van prima kwaliteit te krijgen moet dat hard wor- 

 den aan i.\Qi\ boom, waarmede geruime tijd — volgens opgave zes 

 maanden — gemoeid is. Economische en andere redenen — het niet 

 eerbiedigen van eigendomsteekens bijv. of het invallen van den 

 regentijd — zijn vaak practische beletselen om het uitgevloeide hars 

 den noodigen tijd te gunnen en het is duidelijk, dat hars hetwelk 

 na een paar weken wordt ingezameld een bijzonder karakter vertoont. 

 Terwijl de mogelijkheid niet is buitengesloten, dat andere oorzaken, 

 als klimaat en standplaatsverschillen, van invloed zijn op de hoe- 

 veelheid en kwaliteit van het hars, lijkt het overigens waarschijn- 

 lijk, dat Agathis alba, afgezien van de botanische opvatting en uit- 

 sluitend beschouwd als nutplant, geen homogene soort is. 

 In het Museum: Hout, harsen. 



6 22. Pinus Merkusii jüngh. & de vr. 



Volksnamen. Atjeh : Sala — Gajosch : Ocjeiim — Bat. : 

 Toesam (karo, toba) — Minangk. : Socsoein. 

 Slanke, rechte boom van soms zeer groote hoogte, een echte pijn- 

 boom van Snmatra en Borneo, het eerst gevonden door Jimghuhn in 

 de Bataklanden, gezellig groeiend tusschen 3000 en 450Ö voet. In de 

 Gajolanden wordt hij volgens Van Zon (Tectona 1916, bl. 350) het 

 veelvuldigst aangetroffen tusschen 400 en 1500 M. zeehoogte op 

 onvruchtbare tertiaire gronden te midden van alang-alang. Uit de 

 uitvoerige beschrijving, die Cordes in het Natuurkundig Tijdschr. 

 v. N. 1. dl 29 bl. 130 geeft van den hiermede vermoedelijk identieken 

 sigi in Korintji, blijkt, dat het geslacht Pinns den aequator daar 

 2 overschrijdt. Van één exemplaar mat Van Zon de kruinhoogte en 

 die bedroeg 35 M., doch in Atjeh zon men exemplaren aantreffen die 

 wel 60 M. halen en 2 a 3 voet dik zijn. Volgens Jimghuhn heeft het 

 indische pijnbosch al de eigenaardigheden van het europecsche, zoo- 

 als den terpentijngeur en het ontbreken van ondergroei. 



Het hout schijnt technisch niet zonder waarde te zijn. In het 

 Tijdsclir. v. h Aardrijkskundig Genootschap 1892, bl. 489 wordt het 

 zeer deugdelijk genoemd. Snouck Hürgronje (Het Gajoland en zijn 

 bewoners, bl. 5) zegt, dat de stammen voor stijlen, balken en planken 

 dienen. Volgens Van Zon heeft hel bij tle bataks <.\vn naam zeer duur- 

 zaam te wezen en in den grond niet te rotten. Voor een loonende 

 exploitatie achtte evenwel de voormalige inspecteur Van Braam van 

 het Boschwezen de dichtheid van het bosch vooralsnog onvoldoende. 

 Wel is de groei gezellig en het vermogen om zich spontaan voort 

 te planten buitengewoon groot, doch de groepen zijn in <h'\\ regel 

 klein. Waar de ocjeum zuivere bosschen vormt bedekt hij de ruggen 

 en minder steile hellingen soms vrij dicht, doch in de ravijnen treft 

 men het gewone wildhoutbosch aan. 



Junghuhn bericht (Battalander), dat spanen van J duim dikte 

 en 1 \ a 2 voet lengte 'ion'- de bataks worden gebruikt als fakkels; 

 hetzelfde leest men in het Tijdschr. voor Ind. T., L. en V. -kunde dl 39, 

 bl. 60 van den kajoe soesoegi en zelfs bij Snouck Hürgronje en 

 in het Tijdschrift voor het B. B. 1917, bl. 404, zoodat in de binnen- 

 landen van Noord-Sumatra nog op i\ai huidigen dag op dezelfde 

 wijze in de huisverlichting wordt voorzien als in Europa in den 

 riddertijd. Vroeger werden voorts spaanders van toesamhout als 



