AGATH IS— JUN IPERUS. 51 



vuurmakers naar Penang uitgevoerd. De rijkdom aan hars van dezen 

 boom is zoo groot, dat hij levend gemakkelijk brandt. Volgens Cordes 

 kan men bij insnijden het hars in groote hoeveelheid opvangen en als 

 het hout sterk wordt verwarmd vloeit het er druppelsgewijs uit. 

 Distillatie met stoom van dit product, een grijze, brijachtige massa, 

 leverde in Burma 19% terpentijnolie, practisch overeenkomend 

 met fransche terpentijn, dus van zeer goede hoedanigheid (Forest 

 Bulletin No. 24, Calcutta, 1913). Het nevenproduct, het hars, 

 zal wel gelijk zijn aan het colophonium van den handel, daar dit 

 artikel van botanische en geographische herkomst weinig afhankelijk 

 is ; de waarde er van wordt bepaald door physische eigenschappen, 

 als kleur en helderheid. In Tonkin wordt P. Merkusii op commercieele 

 wijze geëxploiteerd : volgens Bulletin économique de L' Indochine 

 1919, bl. 508 levert de grootste onderneming aldaar, die 100.000 

 a 120.000 tapbare boomen omvat, per jaar ca 300 ton ruw hars, 

 waarvan 40 a 50 ton terpentijn wordt gewonnen. 

 In liet Museum: Hout, hars. 



Juniperus chinensis linn. 



Volksnamen. Cliineesche jenever struik. 



Heester of kleine (tot 8 M. hooge) boom, inheemsen in China en 

 Japan, in West-Java vaak in tuinen en parken en op kerkhoven 

 aangeplant ; hij schijnt daar nooit te bloeien, doch laat zich gemakke- 

 lijk stekken. Vorderman (Geneesmiddelen I) vermeldt hem terecht als 

 stamplant van het als kajoe kastoeri bekend staande reukhout van 

 den inlandschen medicijnhandel in West-Java ; het wordt te Batavia 

 aangevoerd uit de Preanger Regentschappen. 



Mogelijk wordt kajoe kastoeri ook geleverd door andere soorten. 

 Vorderman noemt als leverancier eveneens J. excelsa bieb., welke 

 echter niet geregeld als sierplant wordt gekweekt. Boorsma (Bulle- 

 tin VI! du Dept d' Agr., 1907) spreekt insgelijks van hout van Juni- 

 ptnis-soorten en misschien andere coniferen. Rurnphius (II, bl. 41) 

 beschrijft, zeer in het kort, drie soorten Lignum moschatum, 

 waarvan de derde soort het meest herinnert aan het denkerroode 

 kajoe kastoeri, dat men in groote blokken aantreft in den inlandschen 

 droger'jhandel te Batavia. Hij zegt, dat het ros en somtijds licht- 

 rood is, van buiten bruin bestervend, dicht en hard. Het verliest 

 zijn reuk spoedig en is daarom niet kostbaar. Men gebruikt het 

 onder welriekende zalven, alsmede voor het bereiden van doepa. 



In het Museum: Kajoe kastoeri. 



Aardhars. 



In Veth's Java, Ie druk, dl I, bl. 118 wordt op autoriteit van 

 Junghuhn's gelijknamig werk (2e druk dl IV, bl. 285) medegedeeld, dat 

 in de afdeeling Koeningan van de res. Cheribon op onderscheiden 

 plaatsen in het dal van den Tjidolang en de aangrenzende kleine dalen 

 en in dat van den Tjikatel nesten van bruinkolen worden aangetroffen, 

 waarin overal, deels in de kolenmassa, deels in de klei- of zand- 

 steenlagen die haar omgeven — volgens Veth — belangrijke hoe- 

 veelheden van een fossiel hars worden gevonden, dat ofschoon wee- 

 ker, veel overeenkomst heeft met barnsteen. Dit bruinachtig gele hars 

 laat zich gemakkelijk in stukken breken en tot poeder wrijven en 

 zal afkomstig zijn van voorwereldlijke coniferen, waarvan men ook 



