34 GNETACEAE. 



De taaie bast van de dikste takken, eerst wat geklopt zijnde, wordt 

 gespleten tot dunne draden, waarvan garen wordt gemaakt voor zeer 

 duurzame vischlijnen en liet knoopen van netten ; die van den gecul- 

 tiveerder! boom laat zich echter nooit zoo fijn spinnen als die van 

 den wilden (Rumph.). Deze vezelstof vond men in zijn tijd vooral 

 in Menado, waar de een weinig geklopte bast in stukken van 2 el 

 lengte, vereenigd tot bossen van 60 a 100 stuks, door den inlander 

 ter pasar werd gebracht. Uit de Minahassa werd mij in 1907 bericht, 

 dat de bagoe door de bevolking wordt aangeplant voor dezelfde doel- 

 einden als elders. De bast wordt in reepen van ^.\<:n boom gesneden 

 en geklopt, waarna van de ontbloote vezels touw wordt gedraaid. 

 Bij de visschers daar is bagoe-touw zeer gezocht voor netten ; gaar- 

 ne wordt een halve gulden betaald voor een kluwen van ongeveer 

 1 pond Igewicht. In Koorders' Minahassa lezen wij, dat te Amoerang 

 nog vee! ganémoe-garen wordt verkocht als pakgaren en voor het 

 breien van netten. Van elders luiden de berichten omtrent dezen 

 bast even gunstig. Vorderman zegt in Teysmannia, dat de boom 

 vooral op het eiland Soemba hoog geschat is om den binnenbast, 

 waaruit de soembaneezen het vermaarde sowa-touvi weten te berei- 

 den. Koordeis zag in de afdeeling Banjoewangi fraai Gnetum-touw 

 op de pasars te koop aangeboden en ook te Batavia wordt het wel eens 

 uit Bantam aangebracht, daar speciaal als leidsels voor grobakpaar- 

 den. liet zwaartepunl ligt echter in het bestand zijn tegen zeewater. 

 Op de Vezeltentoonstelling te Soerabaja in 1911 was een monster 

 gerote sfl-bast geëxposeerd, verkregen bij een door den Regent van 

 Demak genomen bereidingsproef. Deze zeer blanke vezel liet zich 

 evenwel niet goed spinnen, zoodat daaraan geen aandacht werd ge- 

 schonken. In verband hiermede is echter opmerkenswaard, dat liet 

 Koloniaal Museum (Bulletin No. 50, bl. 148) den (ruwen) bast on- 

 derwierp aan het oordeel van een papier-specialiteit, die daarom- 

 trent het volgende schreef : Gnetumbast levert een zeer mooie, 

 . sterke vezel, doch ongelukkigerwijze is de ruwe vezel zoodanig 

 door incrustecrende bestanddeelen verontreinigd, dat deze zelfs na 

 langdurig koken en bleeken niet te vernietigen zijn. Waarschijnlijk 

 zullen echter die pareiichymatische weefsels gemakkelijker verwij- 

 derd kunnen worden indien ter plaatse de versche, ruwe vezel 

 wordt verwerkt. Kan men door roten of mechanisch behandelen de 

 bastmassa beter zuiveren, dan zou de ruwvezel voor eerste klasse 

 sterk wit papier te gebruiken wezen, daar zij door het gewone kook- 

 en bleekproces een gelijksoortig product zou geven als de beste 

 lompenhalfstof. De waarde van de ruwe vezel voor de halfstof- 

 fabrikatie, mits zuiverder gewonnen, werd geschat op / 150 per ton. 

 taxatie noemde hij eer te laag dan te hoog, want als er werke- 

 lijk goed, zwaar papier van te maken is en de bewerking, wat koken 

 en bleeken betreft, niet gecompliceerder is dan bij de gewone grond- 



stoffen, kan men ook hoogere prijzen verwachten Mocht de 



alleen te verkrijgen zijn in öcn toestand van de hem toege- 

 zonden linten, dan zou er toch nog een sterk en hoogwaardig soort 

 pakpapier of kabel-isoleerpapier van kunnen worden vervaardigd, 

 gelijk van manillahennep. 



De jonge bladeren, bloeiwijzen en vruchten belmoren tot de meest 

 geliefde sajoers : rauw veroorzaken zij ecnigen jeuk in den mond. 



