GNETUM. 57 



Volgens een derde bericht gebruikt men voor de vezelbereiding 

 of de jongere planten, of de zijstengels van oudere planten. In het 

 laatste geval wordt de plant niet geschaad en zouden de overblij- 

 vende zijtakken in lengte en aantal toenemen. 



Deze plant geeft een voorbeeld van een goede inlandsche vezel- 

 stof, die voor den europeaan van weinig waarde moet worden geacht, 

 omdat het niet denkbaar is, dat lianen, zoomin als groote boomen, 

 als producenten van bastvezel ooit anders dan een ondergeschikte 

 positie kunnen innemen. Aan de groote meerderheid van deze z. g. 

 vezelplanten valt zelfs in het geheel niets te loven. De voorstel- 

 ling, dat de tropen wemelen van veronachtzaamde vezelplanten, be- 

 rust op de omstandigheid, dat de in een weelderige omgeving levende 

 natuurmensch van den nood een deugd weet te maken. In het Tijdschr. 

 v. Land- & Tuinbouw en Boschcultuur 4e jaargang, bl. 49, wordt 

 gezegd, dat als de inlander onder weg of op jacht touw noodig heeft, 

 hij van een of ander boom een strook bast afscheurt, den voet zet op 

 het eene einde en door draaien aan het andere einde in zijn behoefte 

 spoedig heeft voorzien. Gelukkig wordt deze handeling niet altijd 

 opgeteekend door ijverige onderzoekers, doch meer dan wel nuttig 

 en noodig is ; op die wijze is de literatuur verrijkt met een heir- 

 leger vezelplanten, die bij nader onderzoek volstrekt geen bijzon- 

 dere waarde als zoodanig blijken te bezitten. Onder die tallooze 

 inlandsche vezelstoffen er een aan te treffen die beantwoordt aan 

 het begrip dat de europeaan zich maakt van vezel, is uitzondering ; 

 ook de werkelijke vezelstoffen ziet men bij hen zelden anders dan 

 in den vorm van onooglijke baststrooken. 



Onder verschillende soortnamen vindt men in Hasskarl's Nut (o.a. 

 bij No. 50) en daarop gebaseerde mededeelingen, berichten omtrent 

 klimmende Gnetum-soorten, waarvan de toepassingen overeenkomen 

 met die genoemd bij de reeds behandelde, als : dat de bast vezelstof 

 oplevert, de zaden eetbaar zijn, enz. Aan het sap van sommige 

 dezer lianen wordt geneeskracht toegeschreven. 



Van G. latifolium bl. = ojod ëso of o. tangkil (Jav.), këliat of ra- 

 koes (Alf. Minah. t. t.), een reusachtige liaan met tot 25 cM. dikken 

 stam, die misschien niet verschilt van G. indicum merr., bezit het 

 Museum een vezelmonster, afkomstig van Celebes en zegt Koorders' 

 Minahasa, bl. 265, dat de zaden soms als groente worden gegeten. 

 Een ander vezelmonster heet afkomstig te zijn van G. neglectum bl., 

 areuj kasoengka of a. ki tjëngèk (Soend.) en een derde is ontvangen 

 onder den verdachten naam G. scandens roxb. 



In het Museum: Vezels van diverse soorten. 



