PANDANUS. 61 



niboeng. Dat van de mannelijke exemplaren dient voor het vervaar- 

 digen van de bijltjes, nani geheeten, gebruikt bij het sagokloppen 

 en op Celebes bezigt men het, tot latten gespleten, om er atap op 

 te binden. Ook maakt men van de stammen duurzame goten. 



De bladeren zijn 7 a 8 voet lang en drie vingers breed, aan de 

 kanten dicht gestekeld, stijf en hard, met een van onderen sterk uit- 

 springende, doch weinig gestekelde nerf. Wegens hun groote lengte 

 zijn zij in de Molukken het meest gezocht voor het vlechten van (de 

 daar gebruikelijke, aan kadjangs herinnerende) matten, welke echter 

 in duurzaamheid achterstaan bij die van Pandanus Robinsonii (R.). 



In het Museum: Mat (niet authentiek). 



Pandanus andamanensium kurz. 

 Volksnamen. Soend. : Pandan wong. 

 Niet of weinig vertakte boom, tot 15 M. hoog, met meer of 

 minder sterk ontwikkelde steltwortels, op Java alleen aan en nabij 

 de zuidkust hier en daar gevonden (Backer). De tot 3 M. lange en 8 

 tot 12 cM. breede bladeren dienen in de afdeeling Tasikmalaja wel 

 voor het vlechten van voor eigen gebruik bestemde matten, doch 

 zij zijn dik en lederachtig en bijgevolg alleen geschikt voor grof werk. 

 In het Museum: Mat. 



Pandanus atrocarpus griff. 



Volksnamen. Mal. : Bêngkoewang, Mëngkoewang. 

 Boom met tot 20 M. hoogen en ca 15 cM. dikken stam en toege- 

 spitst lijnvormige, scherp gestekelde, 20 voet lange en 10 cM. breede 

 bladeren, bekend van het Maleische Schiereiland, Sumatra en Banka. 

 De bladeren worden op groote schaal gebruikt voor het maken van 

 kadjangs, matwerk en hoeden (Ridley, Materials for a flora of the 

 Malayan Peninsula II, bl. 230). Als aanvulling hierop kan dienen een 

 bericht uit Karimon (Riouw & Onderhoorigheden) van Oct. 1906, 

 dat de mëngkoewang voorkomt op moerassige boschterreinen. Voor 

 het vervaardigen van kadjangmatten, die in vrij aanzienlijke hoe- 

 veelheid worden afgezet te Singapore, worden de bladeren boven een 

 zacht vuur gedroogd, vervolgens in de zon gezet om te bleeken en 

 aan elkaar geregen met gespleten bamboe. Kadjangmatten, die wor- 

 den vervaardigd van de bladeren van verschillende eenzaadlobbige 

 planten (men zie ook onder Corypha utan en Metroxylon spec. div., 

 waar eenige cijfers worden genoemd omtrent de handelsbeweging), zijn 

 in den Archipel algemeen in gebruik als waterdicht materiaal voor het 

 afdekken van koopwaren, zoo bij vervoer te water als te land, voor 

 het garneeren van scheepsruimen, als voering voor krandjangs, e. d. 

 Jasper & Pirngadie (Vlechtwerk, bl. 25) zeggen terecht, dat vlecht- 

 materiaal van dezen mëngkoewang buigzaam en sterk is en zich van 

 dat van andere boomachtige pandansoorten onderscheidt door een 

 lichtgele kleur. Men neemt bij voorkeur de langere, oude — maar nog 

 groene — bladeren, omdat de jongere minder soepel zouden wezen. 

 Behalve voor fraaie, sterke kadjangs gebruikt men ze voor vrij duur- 

 zame gevlochten matten en op Banka ook voor zeilen, die bij de 

 prauwvaart in gebruik zijn. Men verwijdert op Banka de stekels 

 door losjes met een scherp mes langs de kanten te gaan tegen de 

 richting der stekels in. Het na het afsnijden van den toegespitsten 



