62 



PANDANACEAE. 



top overblijvende, overal even breede deel van het blad wordt dan 

 boven een houtvuurtje lenig gemaakt, vlak getrokken, dubbel ge- 

 vouwen, gestampt en ten slotte in reepen van de gewenschte breedte 

 gesneden. Die reepen worden in bosjes van 10 stuks gebonden, ge- 

 stampt, geweekt, gedroogd en eindelijk glad gestreken, waarna zij 

 voor het vlechten gereed zijn. Elders worden de bladeren voor het 

 verdeelen in stronken eenvoudig in de zon gedroogd. 

 In het Museum: Kadjang, gevlochten matten. 



9 5i. Pandanus Bagea miq. 



Volksnamen. Mal. : Daoen bagéa (Mol.) — Alf. Ceram : Ima — 

 Alf. Amb. : Haoen wasi — Banda : Wakoen ranoe. 

 Het Folium haggea verurti wordt door Rumphius (IV, bl. 

 150) beschreven als een pandan die, met rust gelaten, wel zoo groot 

 wordt als een klapperboom. Hij komt voor in het gebergte in het 

 lage boseh ; de in de valleien groeiende en in tuinen geplante blijven 

 laag. Gewoonlijk is de stam 14 a 16 voet hoog en zoo dik als een 

 :n. dijbeen, boven dikker dan beneden. De bladeren, 12 en meer voet 



lang en gestrekt wel een span breed, worden gebezigd voor het bak- 

 ken van kanaribrood (bagéa), omdat zij breed en stijf zijn. Het deeg 

 wordt er in den vorm van lange stokken in gerold, waarna het blad 

 met houten pennetjes wordt vastgestoken en men roostert boven het 

 vuur tot het blad half verbrand is. De bladeren dienen ook wel voor 

 het vervaardigen van grove matten, doch die zijn niet duurzaam. Op 

 Celebes gebruikt men ze voor het binnenwerk van hoeden (Rumph.). 



In het Museum: Mat (niet authentiek). 



9 5i Pandanus bicornis ridley. 



Volksnamen. Mal.: Pandan sëpèdjam (Moelak-Oeloe, Res. Pal.). 

 Onder den voor meerdere wilde soorten geldenden naam sëpèdjam 

 werd uit Moelak-Oeloe van ca 550 M. zeehoogte materiaal ontvangen 

 van den nog slechts van het Maleische Schiereiland bekenden P. bi- 

 cornis, die mij beschreven werd als een tot 6 M. hooge pandan, met 

 onverdeelden, opgerichten stam ter dikte van een arm, rustende op 

 tot 4 voet hooge en 1 a 'i vingers dikke steltwortels, en lange, ca 



en. 5 cM. breede bladeren. De oudere bladeren worden gebezigd voor liet 



vlechten van matten en grove hoeden el ie bij het veldwerk worden 

 gedragen. De kwaliteit laat ie wenschen over; de kleur is vuilgroen 

 en in duurzaamheid staat deze soort achter bij P. furcatus roxb. 



In het Museum: Mat. 



Pandanus Bidur jungh. 



Volksnamen. Soend. : Pandan bidoer — Ternate : Bokoe. 



Spaarzaam vertakte boom, <S tot 20 M. hoog, voorkomende op 

 zandige of rotsachtige terreinen aan oi' nabij het strand, op Java slechts 

 op enkele plaatsen gevonden, doch soms in groote hoeveelheid bijeen. 



In de noordelijke Molukken zijn de vezelbundels uit het hart der 

 jongere steltwortels een gezochl materiaal voor het draaien van duur- 

 zaam garen en touw, speciaal hengelsnoeren, gelijk die van Pandanus 

 dubius spreng. Mei dezi soorl is hij vaak verward, doch het is niet 

 en. twijfelachtig, dat het P. Bidur was welke Beccari (Annales du Jardin 



botanique III, bl. 95) op Sorong bij de papoea's in gebruik zag voor 

 het maken van matten, zoodat hij ook wel elders zal worden gebezigd. 



//; hei Museum: Vezel, touw. 



