PANDANUS. 63 



951. Pandanus caricosus kurz (P. Kurzii merr.). 



Volksnamen. Mal. : Pandan sëpèdjam (Rawas, Res. Palemb.) 

 — Koeboe : Sëlingsing soengei — Soend. : Pandan sarèng- 

 sèng, Solènat — Jav. : Pandan sili. 

 Heester, 0.75 tot 1.50 M. hoog, met korten, geheel of grootendeels 

 op den grond liggenden dan wel op andere planten steunenden stam 

 en tot 2\ M. lange, in den regel 2a 3 cM. breede bladeren ; oudere 

 exemplaren vormen groote bossen. Deze soort is bekend van Suma- 

 tra en van Java, waar zij groeit op niet-drassige, beschaduwde ter- 

 reinen ; op laatstgenoemd eiland komt zij voor tusschen 50 en 1100 

 M. zeehoogte. Als nutplant is zij van geringe beteekenis : Hasskarl's 

 Nut No. 351 zegt, dat de bladeren van harashas lëmboet, h. leutik of 

 pandan sarèngsèng worden gebruikt voor het inpakken van javaan- 

 sche suiker en dat er kadjangmatten en zonnehoeden (toedoeng) 

 van worden gemaakt. Uit Palembang werd P. caricosus mij herhaal- 

 delijk toegezonden als pandan sëpèdjam en onder andere niet karak- 

 teristieke namen, zooals pios en roembai liadji, met het bericht, dat de 

 bladeren wegens hun broosheid en te geringe duurzaamheid weinig 

 of niet worden gebruikt als grondstof voor gevlochten matten, doch 

 dat strooken er van wel eens dienen voor de versiering van zoodanige 

 matten, omdat zij gemakkelijk te kleuren zijn. Verder bezigt men ze 

 voor het dekken van ladanghuisjes. 

 In het Museum: Mat. 



9/5i. Pandanus conoideus lamk. 



Volksnamen. Mal. Mol. : Pandan céram — Alf. Ceram. : 

 Saoen — Boeroe : Kleba — Ternate : Sipa-sipa. 

 De Pandanus ceram icus van Rumphius (IV, bl. f49) is een 

 hooge, wilde boom uit de noordelijke Molukken, voorkomende van 

 af het strand tot in het gebergte. De bast (van den boom of van de 

 steltwortels ?) laat zich splijten in lange draden, die bruikbaar 

 zijn voor bindwerk, doch het eigenlijke nut van deze plant ligt in 

 de kegelvormige vruchten, welke, rijp zijnde, in stukken gesneden 

 onder de rijst worden gekookt om die goeri, d.i. vettig smakend, te 

 maken en er een hooiachtigen geur aan mede te deelen. Het meso- 

 carp — en klaarblijkelijk ook de kern der nootjes, want Rumphius 

 zegt, dat de kernen ook wel alleen worden gebruikt — is rijk aan vet. 

 In Mededeeling No. XXI van het Encyclopedisch Bureau leest 

 men op bl. 149, dat de in het begin van den regentijd rijpende 

 vruchten op de Schouten-eilanden onder de papéda worden gemengd. 

 In hei Museum: Vruchten. 



9/5i. Pandanus dubius spreng. 



Volksnamen. Mal.: Haoen pantei (Atnb.) — Alf. Amb. : Ha- 



oen lainoeloen — Ternate : Bokoe. 

 De alleen in het oostelijk deel van den Mal. Archipel op dezelfde 

 soort standplaats als P. Bidur voorkomende — en daarmede wegens 

 de sterke gelijkenis klaarblijkelijk vaak verward wordende — Pan- 

 danus dubius spreng, wordt soms een boom van wel 25 M. hoogte, 

 maar haalt meestal niet meer dan 12 a 13 M. Rumphius beschrijft 

 hem (IV, bl. 151) onder den naam Folium baggea maritimum 

 als een pandanus rustende op 4 a 5 voet hooge, een zeer verward 

 samenstel vormende wortels, met dikken, bij jonge exemplaren 



