PANDANUS. 65 



Van onzekere identiteit is een op Sumatra voorkomende forsche, 

 heesterachtige pandan met zeer lange bladeren, welke uit de Ranau- 

 districten werd ontvangen onder den niets zeggende naam pandan, 

 maar uit Banjoeasin en de Koeboestreken onder den toepasselijken 

 naam pandan bëngkoewang, voorts uit Natal (res. Tapanoeli) als pan- 

 dan gëdang. In den bouw van het blad vertoont hij eigenschappen 

 zoowel van P. furcatus als van P. tectorius en op alle vindplaatsen 

 werd opgegeven, dat hij nimmer bloeit of vrucht draagt. Na jaren 

 gekweekt te zijn heeft eindelijk een der in den Museum-tuin uitge- 

 plante exemplaren mannelijke bloemen voortgebracht en ook deze 

 kwamen in sommige opzichten overeen met die van P. furcatus, in 

 andere met die van P. tectorius. Hierin ligt een tweede aanwijzing 

 van hybridischen aard van dezen vorm, doch het eindoordeel zal 

 eerst zijn te vellen als ook de vruchten bekend zijn. In het Palem- 

 bangsche werd hij gekweekt aangetroffen en vrij hoog gesteld, 

 wat de kwaliteit der er van vervaardigde, matten aangaat ; van den 

 pandan gëdang is alleen bekend, dat het een bruikbare soort is. 



P. furcatus is een polymorphe soort, veranderlijk vooral in de 

 lengte der vruchten. Dat de waarde van de bladeren voor vlecht- 

 werk verschilt, gelijk het geval is bij P. tectorius, is niet onmo- 

 gelijk, doch vooralsnog ontbreken de gegevens om de uiteenloopende 

 opgaven te toetsen. Op P. tectorius heeft hij de somtijds kolossale 

 lengte van zijn bladeren voor, maar door zijn lederachtigheid en 

 de minder fraaie kleur staat hij daarbij toch ver achter. 



Hasskarl vermeldt nog, dat de jonge topbladeren worden gegeten Medicinaal. 

 bij vergiftiging. Scheffer voegde daarbij de aanteekening, dat die 

 spruiten, boven het vuur geroosterd, worden toegediend tegen hoest 

 en dat het sap der bladeren wordt ingegeven tegen dysenterie en 

 diarrhee ; verder beweert hij, dat de zeer welriekende (?) jonge 

 bloemkolven in melk afgekookt zouden behooren tot de liefde 

 opwekkende dranken der oostersche volken, dat de rijpe vruchten 

 eetbaar zouden zijn (wat zeker onjuist is) en dat zij onrijp stonden- 

 drijvende eigenschappen zouden bezitten. 



In het Museum: Matten. 



Pandanus helicopus kurz. 



Volksnamen. Mal. : Rasan — Koeboe : Sëlingsing. 



Wildgroeiende pandan, tot 6 M. hoog, met sterk en onregelmatig 

 vertakten stam, die niet meer dan 1\ cM. dik wordt en op \h a 2 M. 

 boven het water uitstekende, hoogstens 2 cM. dikke takken bijeenge- 

 plaatste bossen bladeren, welke aan den voet rood of oranje zijn 

 gekleurd. Hij is bekend van het Maleische Schiereiland, Sumatra en 

 Banka, altijd groeiend in diepe plassen of langs de boorden van 

 rivieren, waar hij groote, ondoordringbare complexen vormt. De 2 

 voet lange en een vinger breede bladeren worden op plaatsen waar Bladeren, 

 betere pandans niet te krijgen zijn wel gebruikt voor het vlechten 

 van grove matten, doch ongaarne, omdat hun afmetingen zoo 

 gering zijn en bovendien is dit materiaal broos en niet duurzaam. 



De mannelijke bloeiwijze bezit een sterken, aangenamen geur en Bloemen. 

 wordt tusschen de kleeren gelegd of in het haar gedragen. 



De vruchten zouden volgens Ridley (Materials 1. c, bl. 226) op vruchten. 

 Sumatra worden gebruikt als aas in vischfuiken. 



In het Museum: Mat. 



Nuttige Planten I. 5 



