PANDANUS. 



67 



op de Schouten-eilanden gebruikten koord er van wegens de groote 

 duurzaamheid voor schoenveters. Deze pandansoort is in voldoende 

 hoeveelheid aanwezig om levering van de vezel in groote quantiteit 

 mogelijk te maken ; de inheemsche bevolking voelt echter vooralsnog 

 niet de behoefte van meerdere inkomsten en heeft van geregelden ar- 

 beid een ingewortelden afkeer ; zij is werkwillig alleen tegen den tijd 

 dat de belasting moet worden betaald of bij voedselschaarschte. 



De lichtgroene bladeren worden niet voor vlechtwerk gebruikt. Bladeren. 

 (Mededeeling van den Ass. Res. Obdeyn van Sept. 1921). 



In het Museum: Vezel. 



Pandanus polycephaïus lamk (P. Kurzianus solms-laub.). 



Volksnamen. Mal. Mol. : Pandan këtjil — Mak. : Denro, 



Panrang — Alf. Anib. : Bcrel, Keker (of Kèkèl) leinoeloeti, 



K. maan. 

 Opgerichte heester, 2 a 3 M. hoog, thuis behoorend vooral in het 

 oostelijk deel van den Archipel, van Java nog niet bekend. Rumphius 

 beschrijft hem (IV, bl. 143) onder den naam Pandanus hu milis 

 als een lagen, wijd uitgespreiden struik met een of meer 2 a 3 vin- 

 gers dikke stammen, welke op den grond of op andere ruigte rusten. 

 Hij is in de Molukken zeer algemeen, groeiend op het strand, in het 

 bijzonder waar dat vlak en zandig is en van daaruit landwaarts in 

 langs de oevers der rivieren. De bladeren zijn ruim 3 voet lang Bladeren. 

 en 2 vingers breed. De jonge, zoowel in de kruin als van de bloem- 

 scheeden, zijn spierwit, malsch en zoet als palmiet en worden rauw 

 gegeten. Ook helpen zij hen terecht die duizelig zijn door het eten 

 van kwade visschen, krabben, enz. Verder kauwt men ze met jonge 

 pinang en witte sirih tegen gezwollen tandvleesch. Bij gebrek aan 

 andere pandans worden van de oude bladeren wel matten gemaakt, 

 doch deze zijn niet zeer duurzaam (R.). 



Beccari vond op Celebes de versche vruchten in gebruik als abor- vruchten 

 tivum ; hij zegt (Annales du Jardin Botanique dl III, bl. 90), dat een 

 aftreksel een snel en zeker werkend middel is. 



9/51 Pandanus Robinsonii merr. 



Volksnamen. Mal. Mol. : Pandan mati. 



Pandanus spurius beschrijft Rumphius (IV, bl. 142) als een 

 pandan ter grootte van een kleinen citroenboom, groeiende niet 

 alleen op vlakke, zandige stranden, doch ook landwaarts in en in de 

 lagere bergstreken. Op Ambon is hij zeer algemeen en ook op Java 

 en Bali zou hij veelvuldig voorkomen. De bladeren van den jongen 

 struik zijn drie voet lang, doch als de plant oud wordt neemt de 

 lengte af tot twee voet en minder ; zij zijn ruim twee vingers breed 

 en niet zeer sterk gestekeld. Bastaard pan dan noemde R. hem, omdat 

 de geur van de bloem veel minder aangenaam is en sneller verdwijnt 

 dan van den waren pandan (poedak). De langste bladeren gebruikt 

 men om er duurzame matten van te maken, doch wegens bun geringe 

 lengte zijn zij moeilijk te verwerken (R.). 



Welken javaanschen vorm Rumphius op het oog had is, in verband 

 met de onvolledige kennis van de javaansche vertegenwoordigers van 

 dit geslacht, vooralsnog niet uit te maken. 



