ZEA. 83 



'io2. ven, gelijk blijkt uit een proefneming beschreven in Teysmannia, 

 1917, bl. 434, die aantoonde, dat het voortbrengen van veel kolven 

 gepaard gaat met uitstoeling en vervormingen, welke een inferieur 

 product geven. 



Het tijdstip van den oogst is afhankelijk van het doel waarvoor veevoeder, 

 de maïs geteeld wordt, d. i. zeer vaak niet alleen om de vruchten, 

 maar ook om er voordeel van te trekken als veevoeder. Van der Veer 

 onderscheidt de opvolgende stadia in melkrijp, weekrijp (als de 

 inhoud der korrels, hoewel week, melig is geworden), volrijp (als 

 de korrels hard zijn en de plant droog van aanzien, maar onder de 

 bladscheeden nog groen en sappig is) en doodrijp (als de plant is 

 afgestorven). Melkrijp is het meest gewenschte stadium om te 

 snijden voor veevoer. Indien weekrijp wordt geoogst is de plant nog 

 een gezocht veevoer, doch moeten de vruchten dadelijk worden gecon- 

 sumeerd. Indien niet bestemd voor direct gebruik is het noodig 

 minstens het stadium van volrijpheid af te wachten ; de plant heeft 

 ook dan nog waarde als veevoeder. In het stadium van doodrijpheid, 

 wanneer de vruchten haar maximum gewicht hebben bereikt, is de 

 plant voor het vee waardeloos. Over de vruchten beneden meer. 



De hoeveelheid veevoeder, waarover de verbouwer gedurende den 

 groei en den oogst, de beschikking kan krijgen, is aanzienlijk en 

 soms wordt maïs speciaal voor dat doel geteeld. Ham vestigt er in 

 Tectona 1909, bl. 122 de aandacht op, dat de madoerees niet 

 zelden djagoeng plant op een tijdstip, waarschijnlijk te laat om de 

 vrucht nog te doen rijpen. Valt het mede, dan laat hij het gewas staan 

 tot de vrucht kan worden geoogst ; lukt het niet, dan gebruikt hij 

 het als veevoeder. Op Madoera vormen maïsstengels en bladeren, 

 inclusief de schutbladen der kolven, volgens Veeartsenijkundige 

 Bladen 1902, bl. 277, het voornaamste droge voer van het gekraalde 

 vee en dit hooi zou met graagte worden gegeten. In hetzelfde tijd- 

 schrift jg 1904, bl. 325, wordt het echter niet aanbevelenswaard 

 genoemd, omdat de droge stengel te houtig is. De waardeering hangt 

 af van de omstandigheden : op Madoera, waar in den drogen tijd vaak 

 groote schaarschte heerscht, moet het vee zich nu en dan tevreden 

 stellen met hetgeen in andere streken niet wordt aangezien. De Bie 

 zegt, dat het loof en de jongere stengeldeelen zeer veel worden 

 gebruikt, doch voor melkvee schadelijk worden geacht ; zij zouden 

 de melkafscheiding doen afnemen en zelfs geheel doen ophouden. 



Sinds jaren trekken de stengels de aandacht als mogelijke grond- Papier. 

 stof voor de papierindustrie en het moet zelfs mogelijk zijn er 

 papier van te maken van buitengewone waarde. In de uitgebreide 

 mededeelingen daaromtrent in de monographie van Joseph Burtt 

 Davy (Maize, its history, cultivation, handling and uses) leest men, 

 dat er in de 18e eeuw twee maïspapier-fabrieken in Italië hebben be- 

 staan en dat in het midden der 19e eeuw in Oostenrijk op groote 

 schaal met deze grondstof is geëxperimenteerd. In den nieuweren 

 tijd heeft men zich in Amerika zonder resultaat bezig gehouden 

 met het probleem om met voordeel papier uit maïsstroo te maken. 

 Havik bevond (Teysmannia 1912, bl. 269), dat het een zeer rekbaar 

 papier geeft van groote sterkte en met buitengewoon groot weer- 

 standsvermogen tegen kreukelen, doch wegens de enorme hoeveelheid 

 loog, die bij het koken wordt verbruikt, het hooge kiezelzuurge- 



