ZEA — POLYTOCA. 87 



derijen voor veevoeder. Meermalen is gepoogd vormen van de vormen. 

 paardentandmaïs te verspreiden, doch deze valt niet in den smaak 

 der bevolking die, zooals reeds herhaaldelijk opgemerkt, niet plant 

 voor export maar ter voorziening in de locale behoeften. 



Het aantal vormen, dat van dit gewas geteeld wordt, is niet zoo 

 groot als dat der rijstsoorten, maar nog altijd aanzienlijk. Door 

 de inlanders wordt er echter minder aandacht aan geschonken. Sol- 

 lewijn üelpke noemt slechts vier variëteiten, doch merkt op, dat 

 men daarin veel variatie in kleur, grootte en vorm der korrels kan 

 opmerken ; men heeft echter geen bijzondere namen om die te 

 onderscheiden. Ook De Bie vermeldt er slechts enkele. Zij zijn 

 te brengen tot twee groepen, de vroegrijpende djagoeng hawara of 

 gèndjah, die het meest in de benedenlanden wordt geteeld en een 

 groeiduur heeft van 2\ tot 3h maand — en de laatrijpende djagoeng 

 leuir of dalem, die voornamelijk in de bergstreken wordt geplant 

 en minstens 3| maand noodig heeft om te rijpen, hooger in het 

 gebergte 6 maanden en langer. Verder moet ik mij bepalen tot de 

 mededeeling, dat op Noord-Celebes paarlmaïs wordt geteeld met 

 fraaie, groote kolven en dat men op Madoera gehecht is aan een 

 zeer productieven kleinkolvigen vorm. Op Timor plant men volgens 

 Teysmann (Natuurk. Tijdsclir. v. N. I. dl 34, bl. 393) een bijzonderen 

 vorm, djagoeng boenga genaamd, waarvan de vooraf goed gedroogde 

 korrels opzwellen tot een melige massa ter grootte van moerbeien, 

 als men ze onder gestadig omroeren braadt in een heet gemaakte 

 pan die met vet is bestreken. Men eet dit gerecht met een weinig 

 zout of gemengd met stroop als versnapering dan wel als hoofd- 

 voedsel en op beide wijzen is het volgens T. smakelijk. 



In het Museum: Papier, kolven en korrels van diverse vormen, meel, zetmeel. 



i9/io4. Polytoca bracteata r. br. 



Volksnamen. Jav. : Soekët brandjangan, S. grëpahan, S. isër, 

 S. kisèr, S. klitik, S. klitik këbo, S. tëbon. 

 Forsch, aan maïs verwant, veelstengelig gras, 1.25 tot 2 M. hoog, 

 met opgerichte, massieve, onbehaarde halmen, doch met scherpe haren 

 bezette bladscheeden ; de lijnvormige, 25 a 100 cM. lange en 8 a 30 

 mM. breede bladeren zijn zeer ruw gerand en bezitten een bleeke 

 middennerf. Aan den top der halmen staan op een gemeenschappelijke 

 as drie tot zes mannelijke aren, welker spil telkens twee manne- 

 lijke aartjes draagt. Androgynische aren — vaak vergezeld van 

 mannelijke — staan bundelsgewijs bijeen in de bladoksels; zij dragen 

 aan den voet telkens een vrouwelijk aartje met opvallend lange, 

 paarse stempels, en een onzijdig aartje, aan den top telkens twee 

 mannelijke aartjes. Dit gras is in West-Java gevonden in de om- Waa rde. 

 geving van de Zandbaai, in Midden-Java op vele plaatsen en dan 

 is het verder ingezameld op Madoera; van elders in den Maleischen 

 Archipel is het nog niet bekend. Het groeit tusschen 25 en 1400 M. 

 zeehoogte op droog, grazig, zonnig terrein op zware gronden, vooral 

 op alang-ala'ngvelden en in open gedeelten van de djatibosschen, 

 nu eens in verstrooide exemplaren, dan weer in groote hoeveelheid 

 bijeen. Het produceert een aanzienlijke hoeveelheid blad, dat nog 

 al eens als veevoeder wordt benut, aangezien er zonder moeite in 

 weinig tijd veel van gesneden kan worden, een eigenschap die bij 



