SACCHARUM. 101 



19'in. riet- of palmsap in zijn geheel; zij is dientengevolge niet zuiver 

 zoet, doch heeft een aangenamen bijsmaak, die haar bijzonder ge- 

 schikt doet zijn voor de bereiding van inlandsch gebak. Door haar 

 soms hoog gehalte aan invertsuiker is zij hygroscopisch en moet 

 daarom snel worden verbruikt. De productie moet zeer aanzienlijk 

 zijn om te kunnen voorzien in de behoeften der van zoetigheden een 

 ruim gebruik makende milioenenbevolking. In Koloniale Studiën 

 1921, bl. 164 wordt medegedeeld, dat de productie van goela djawa 

 op Java & Madoera in 1916 bijna 1.000.000 picol bedroeg, waarvan 

 1/3 deel rietsuiker en 2/3 aren-, klapper- en siwalansuiker. In kleine 

 hoeveelheid wordt deze suiker van Semarang en Soerabaja uitge- 

 voerd, vooral naar Oost-Azië. 



Rechtstreeksche toepassing hebben verder bij de bevolking nog Toppen. 

 slechts de groene deelen der plant. In streken waar veel suiker- 

 riet wordt verbouwd geeft men de bladeren en toppen, voor zoover 

 die niet benoodigd zijn als plantmateriaal, bij den oogst aan de 

 runderen en buffels, die er, volgens Penning (Veeartsenijkundige 

 Bladen dl XVI, bl. 327) een goed groenvoer aan hebben, mits de 

 bladeren vrij zijn van schimmels en roest en zij niet alléén worden 

 gevoerd, want zij bevatten niet voldoende voedende bestanddeelen. 



Van de bijproducten der rietsuikerindustrie welke vallen bui- Ampas. 

 ten het bedrijf der fabrieken wordt in de eerste plaats het uitge- 

 perste riet, de ampas, bagasse (fr., d., e.), genoemd als grondstof 

 voor de papiernijverheid. Dit residu heeft voor dé suikerindustrie 

 een vrij hooge waarde, daar het de fabrieken tot brandstof dient ; 

 de hoeveelheid die als bindmiddel van melasse voor veevoeder 

 toepassing vindt (molascuit en molastcgo bestaan uit ca 80 % me- 

 lasse en 20 % fijne ampas) is naar verhouding zoo klein, dat zij 

 buiten beschouwing kan blijven. Dooreen genomen is er geen over- 

 schot van eenig belang aanwezig en indien dat door bijzondere 

 omstandigheden wèl het geval is, kan die bron niet voldoende be- 

 trouwbaar worden geacht voor een nevenbedrijf, dat regelmatig over 

 groote hoeveelheden goedkoope grondstof moet kunnen beschikken. 

 Wordt er ampas aan de tegenwoordige bestemming onttrokken, dan 

 moet zij worden vervangen door andere brandstof. In verbrandings- 

 waarde * wordt zij in den regel geacht overeen te komen met 1/4 van 

 haar gewicht aan steenkool. Havik (Teysmannia 1910. bl. 327) stelt 

 de waarde bij een vochtgehalte van 10 % ongeveer gelijk aan die van 

 goed brandhout en van natte ampas met 40 % vocht op 60 % daarvan. 



Uit het door Havik ingestelde onderzoek trekt hij geen conclu- 

 sie omtrent de praktische bruikbaarheid voor de bereiding van 

 halfstof, doch hij constateerde, dat van ampas een papiersoort kan 

 worden gemaakt met buitengewoon groot weerstandsvermogen tegen 

 kreukelen. De papierbereiding uit ampas is echter een netelige 

 kwestie, zoowel van een technisch als van een economisch stand- 

 punt beschouwd. Op het tijdstip dat voor de extractie der sappen 

 het meest geschikt is, verkeert het riet volgens Raitt (Tropical 



* Door het onderzoek, gepubliceerd in het Suikerarchief 1920, b!. 1349 is 

 aangetoond, dat natte ampas zeer geschikt is om gas te leveren voor zuiggas- 

 motoren; de gemiddelde brandstofwaarde bleek 1161 cal. en het verbruik per 

 E. P. K. ca 1,3 van dat eener stoommachine. 



