SACCHARUM. 103 



19/in. dwingen tot het vervaardigen van een beperkt aantal soorten en 

 aangezien voor kleine bedrijven in deze industrie geen plaats is, 

 moet rekening worden gehouden met de kans, dat het noodig zal zijn 

 de niet voor de eigen papierfabriek vereischte hoeveelheid pulp 

 uit te voeren. Dat men er een loonende markt mee kan bereiken is 

 volstrekt niet zeker. Prinsen Geerligs stelde zich aanvankelijk op 

 het standpunt, dat tijd, geld en moeite aan pogingen om ampas 

 in de papierindustrie te introduceeren bespaard konden worden. 

 Blijkens een in boven geciteerd Bijblad van het Suikerarchief af- 

 gedrukt schrijven aan het Journal des fabricants de sucre deed 

 evenwel het bezichtigen van in Amerika vervaardigde monsters 

 eener prachtige uit ampas verkregen papiersoort hem daarvan tot 

 op zekere hoogte terugkomen. Aangezien de fabrikatie echter veel 

 caustic soda, buitengewone hoeveelheden zuiver (ijzervrij) water 

 en ondervinding eischt, aldus schrijft hij verder, blijf ik bij mijn 

 conclusie, dat alleen onder gunstige omstandigheden verkeerende 

 fabrieken er aan kunnen denken om papier van haar ampas te maken 

 en dat het voor de andere voordeeliger zal zijn om dit residu te 

 blijven gebruiken als brandstof. In Egypte is men blijkens Board 

 of Trade Journal Aug. 1919, bl. 211 tot dezelfde slotsom gekomen. 



Feitelijk vallende buiten het gebied zooals het hier is afgebakend was. 

 wordt het even snel uit de literatuur verdwenen als daarin ver- 

 schenen rietwas slechts kort behandeld. Het zou kunnen worden 

 geëxtraheerd uit het filtervuil, nadat dit door broeien en uitrege- 

 nen is gezuiverd van gemakkelijk ontleedbare nevenproducten. 

 Dit was zou volgens Wijnberg (Over rietwas en de mogelijkheid zijner 

 technische gewinning) geraffineerd kunnen worden tot een stof, 

 die groote overeenkomst bezit met carnaubawas. In de praktijk 

 heeft men geen gunstige resultaten verkregen. In het Jaarverslag 

 1909 van de Af deeling Pekalongan van het Proefstation voor de 

 Javasuikerindustrie (bl. 60), luidt het oordeel over de bereiding 

 ongunstig op grond van de veranderlijke samenstelling van het ruw- 

 was, het ontbreken van een goede raffinagemethode, de beneden de 

 verwachting blijvende rendementen en de groote benzine-verliezen. 

 Bij een samenloop van gunstige omstandigheden zou men er een klein 

 finantieel voordeel mee kunnen behalen — voorop gesteld altijd, dat 

 men een verkoopbaar product maakt — hetwelk echter in een zeer 

 ongunstige verhouding staat tot de complicatie die de bereiding 

 van het was in het suikerbedrijf brengt. 



De melasse is reeds terloops genoemd als bestanddeel van som- Meias 

 mige veevoeders en verder moet er melding van worden gemaakt als 

 grondstof van arak en spiritus. De bereiding van arak is van chi- Arak. 

 neeschen oorsprong : volgens de oudst bekende beschrijving, voor- 

 komende in het in 1770 verschenen tweede deel der Verhandelingen 

 van het Bat. Genootschap (bl. 162), vonden de hollanders de stokerij- 

 en reeds bij hun komst te Jacatra en steeds is de bereiding van dit 

 ,, geestig vocht, vermaard bij de liefhebbers van punch en soort- 

 gelijke dranken" in chineesche handen gebleven. De batavia-arak 

 bezit nog op den huidigen dag — hoewel naar het schijnt haar roem 

 gaat tanen — een wereldreputatie en bedingt voor de bereiding van 

 fijnere likeuren en punch een veel hoogeren prijs dan de elders op 

 Java gestookte, welke wordt aangeduid met den algemeenen naam 



