108 GRAMINEAE. 



iï'iii Saccharum officinarum linn. var. edule (S. edule hassk.). 



Volksnamen. Bat.: Toboeboenga (Simeloengoen) — Mal.: Saior 

 Min (Menad.), S. troeboe (Mol.), Tëboe tëlor, Toeboe tëlor ikan 

 (Ainb.) — Lamp.: Boengatoboe — Soend.: Tiwoe tocroeboes, Toe- 

 roeboes — Jav. : Tëboe ëndog — Talaut: Bambiada — Sangi : 

 Bëmbiadë-^ML Minah.: ptf/ado pe/za (bant.), Wërè (t.s.), Pö/a 

 pera' (t.t.) — Barèe: Apiö — O.-Ceram: Iwalwetona— W.-Ce- 

 ram: Walinc oesoei — Z.-Ceram: Ochoe jane (Aniahei) — Alt'. 

 Amb.: Toboc ikan, T. i. oso, Tehoe ijan, T. oejan (Hila) — 

 Qeliass.: Telwejan oehoei (Har.), Tehoe jano (N. laoet), Tiapoe 

 0eno(Sap.)— Boeroe: Tebijane (KafcM) — N. Halmah.: Dodili- 

 boe{(jdi\., Tob., Pagoe), /rföwaoe(Boeng-dial.), Idoxyaho (Loda), 

 Didilioetoe (Modole) — Tern.: Idowaho — Tidore: Dolawaho. 

 Een variëteit van het gewone suikerriet, niet hooger wordend 

 dan 8 a 10 voet, beschrijft Rumphius (V, bl. 191) onder den naam 

 O va piscium. De groengele en ten slotte geheel geel wordende 

 stengels, minder saprijk dan die van het gewone suikerriet en smaak- 

 loos, vormen talrijke zijscheuten en buigen tengevolge van hun 

 rankheid om : raken zij alsdan den grond, dan schieten zij op die 

 plaats opnieuw wortel en vormen nieuwe planten. Men vindt haar 

 in de Molukken in de hoven en verwilderd in verlaten tuinen ; van 

 daar is zij overgebracht naar Batavia. Zij wordt vermenigvuldigd 

 door stekken gelijk het gewone suikerriet en geeft, bij goede be- 

 handeling, het geheele jaar door product. De gesloten blijvende 

 toppen zwellen n.1. van onderen buikig op en als men die dan afpelt 

 vindt men er een witten staart in, 5 a 6 duim lang en een duim dik, 

 gelijkende op vischkuit. Oud geworden verdeelt hij zich aan het 

 bovenste eind in pluimen of lobben, gelijk de bloemen van den 

 pandan, doch dan is hij niet meer eetbaar. Nooit komt hij buiten 

 zijn omhulsel en als men hem aan zichzelf overlaat vergaat hij ten 

 slotte tot een droog kaf. Deze bloemen zijn bij onze natie in grooter 

 achting dan bij de inlanders en toegelaten op aller groote heeren 

 tafels. De inlanders, die de kookkunst zoo goed niet verstaan, 

 maken er weinig werk van, want op kolen gebraden en met een 

 schrale saus, zooals zij ze eten, is het een slechte kost (R.). 



Tëboe tëlor, die te Buitenzorg en te Batavia zeer vaak verkrijg- 

 baar is, wordt toebereid als bloemkool, doch staat daarbij ver achter. 

 /// het Museum: Bloemen. 



i in Saccharum spontaneum linn. 



Volksnamen volgens de literatuur o. a.: Thatch grass • — Engga- 



no: Kifo-fcifo - Bat.iGabga Mal.: Gëlagah, f atéboe (Timor), 



Tëboe sfl/an(Mol.)~ Minangk.: Galagah, Kalagah — Lamp.: 7e- 



bijoe Soend.: Kaso — Jav.: G lag ah .Wad.: Ghalaghas, Tëbhoe 



sala (Kangean) Bali: Glagah —Sas.: Tlëngai — Bima: Kénoe 



— Alt'. Minah.: Saraw (t.t.) — Gorontalo: Hèpoe — Ternate: 



Djodjo—1 idore: Sioehoe. 



Overblijvend, forsch -ras, sterk uitstoelend en onderaardsche 



uitloopers voortbrengend - zoodat het tenslotte groote groenen 



vormt mei opgerichte, harde, massieve, doorgaans 1.50 tot 5 \\. 



hooge (soms hol; aanmerkelijk langere) halmen en smaller of breeder, 



harde ruw gerande, van een breede middennerf voorziene bladeren. 



