164 GRAMINEAE. 



talon, Kasoeran, K. koeda, Wadëran, Wawadëran — Jav.: Wa- 

 dëran, Wawadëran. 



Overblijvend, sterk uitstoelend gras met aan <,\^n voet kruipende 

 en wortelslaande, daarboven opgerichte, holle, kale halmen en lijn- 

 lancetvormige, zachte, aan beide zijden door de aanwezigheid van 

 korte borstelt jes ruw aanvoelende, 2 tot 10 cM. lange en 3 a 12 mM. 

 breede, gewoon groene of ietwat blauwgroene bladeren. De geel- 

 groene aartjes ziin vereenigd tot een eindelingsche, 2 tot 15 cM. 

 lange pluim met ruwe assen ; zij bereiken een lengte van 2.1 a 3 mM. 

 en zijn tweebloemig: de onderste bloem is mannelijk, de andere vrou- 

 welijk of tweeslachtig. De twee benedenste kafjes, ongeveer van gelijke 

 lengte, zijn iets korter dan het aartje, kaal of bezet met korte, dikke, 

 spitse haren ; het derde kafje, dat de mannelijke bloem omsluit, 

 is kaal of ijl behaard en langer — tevens opvallend minder sterk 

 gewelfd — dan het halfbolvormige vierde, dat langs den rand of 

 over de geheele rugzijde behaard is. Dit vierde kafje omvat de 

 bovenste bloem (die dikwijls door een zwam wordt vernield) en de 

 groote, paarse stempels steken uit den top van het aartje naar 

 buiten. De bruine, afgeplat bolvormige vruchten zijn betrekkelijk 

 schaarsch (Teysmannia 1913, hl. 634). Deze soort, die in de oudere 

 voedergrassen-literatuur vaak verward is met 1. miliacea roth., is 

 in den Mal. Archipel bekend van Sumatra, Banka, Java en Celebes. 

 Op Java is zij tot op heden gevonden van Straat Soenda tot Pasoe- 

 roean van af de laagvlakte tot op ca 1300 M. — het meest echter 

 beneden 700 M. — zeehoogte zoowel in streken met zwakken als met 

 krachtigen oostmoesson, vooral in de westelijke helft van het eiland. 

 Dit gras groeit op zeer vochtig of drassig terrein, ir) en langs water- 

 loopen en moerassen en op geïnundeerde sawahs, waar het dikwijls 

 groote, kussenvormige groepen vormt, een groeiwijze waarop enkele 

 der volksnamen zinspelen. Het levert een vrij groote hoeveelheid 

 blad en wordt door runderen en paarden gaarne gegeten. Overal 

 heeft het den naam een uitmuntend veevoeder te ziin en deze 

 reputatie wordt volkomen gerechtvaardigd door de resultaten van 

 verscheidene analyses. Men wijst er echter op, dat in stilstaand 

 water het ondereind der stengels gaat rotten en dat in moerassen 

 gesneden gras vaak met modder is verontreinigd ; beide kunnen scha- 

 delijk zijn, zoodat het noodig is zulk gras voor het gebruik te 

 wasschen (Backer). Verder levert de aantasting door zwammen groot 

 gevaar op. Bij het Remontedepót te Padalarang wordt blijkens Vee- 

 artsenijkundige Bladen 1914, bl. 148 wawadëran op vloeiweiden ge- 

 kweekt, uit een technisch oogpunt beschouwd volgens Groeneveld 

 met succes. Het Jaarboek 1915 Dept v. L. N. & H. meldt echter op 

 bl. 279, dat. nadat lang vergeefs was gezocht naar de oorzaak van 

 een meestal doodelijk verloopend koliek onder de paarden te Pada- 

 larang, de hulp van het Yeeartsenijkimdig Laboratorium te Buiten- 

 zorg werd ingeroepen. Bij een bezoek ter plaatse bleek, dat op 

 bepaalde achterlijk blijvende stukken vele bloeiwijzen van Isachne 

 globosa tot zwarte kwastjes vervormd waren. De oorzaak daarvan 

 was een schimmel, door Dr Rutgers gedetermineerd als een üstilago, 

 en hoewel niet experimenteel kon worden aangetoond, dat deze aan- 

 leiding gaf tot koliek, werd toch als waarschijnlijk aangenomen, 

 dat zij de schuldige was. Een ander, meer recent geval van vergif- 



