172 



GRAMINEAE. 



i9,i66. lig gras met opgerichte, 0.20 tot 1.50 M. lange, ronde, massieve, 

 kale halmen en kale of alleen langs den voorrand dan wel rondom 

 behaarde bladscheeden ; een tongetje ontbreekt geheel. De 5 tot 65 

 cM. lange en 6 tot 22 mM. breede bladeren zijn lijnvormig met afge- 

 ronden voet en spitsen top, ruw gerand, vaak ook ruw op de nerven 

 door de aanwezigheid van kleine borsteltjes, doch overigens kaal 

 dan wel met enkele lange haren aan den voet ; de kleur is gewoon 

 groen. De bloeiwijze is een opgerichte, min of meer naar één zijde 

 gekeerde, 5 tot 21 cM. lange pluim, bestaande uit 5 tot 40 tros- 

 vormig gerangschikte, meest vrij dicht bijeen geplaatste aren. De 

 assen der bloeiwijze zijn bezet met kleine borsteltjes en dienten- 

 gevolge ruw ; zij dragen bovendien een grooter of kleiner aantal 

 lange haren. De lagere aren zijn ten getale van 2 a 4 bijeen gc- 

 plaatst, terwijl de hoogere alleen of in paren staan ; de onderste 

 zijn 18 tot 75 mM. lang, de hoogere nemen geleidelijk in lengte 

 af. De dicht opeen gedrongen, meestal sterk purper aangeloopen 

 aartjes zijn gezwollen, 3\ a 4h mM. lang, behaard en éénbloemig. 

 Het onderste kafje is korter dan het aartje, het tweede en derde 

 zijn gekroond door een kortere of langere naald (cultuurvormen 

 zijn soms ongenaaid) en het glanzende vierde kafje omsluit een 



;. tweeslachtige bloem. De vrucht is 1-1 a 2 mM. lang. Dit in meerdere 



vormen over vele gematigde, subtropische en tropische gebieden 

 verbreide cultuuronkruid is in den Mal. Archipel tot dusverre inge- 

 zameld op Suma'tra, Java, Soembawa, Timor en Celebes. Op Java 

 komt het voor van het Westen tot het Oosten van af de laagviakte 

 tot op ruim 1000 M. zeehoogte, mogelijk zelfs tot aan de bovengrens 

 van het sawahgebied. Het groeit bij voorkeur op geïnundeerdc rijst- 

 velden en in vele streken is een donkerpluimige vorm daarop een 

 der meest algemeene onkruiden ; de plant wordt dan steeds zoo hoog, 

 dat de sterk opvallende, bij rijpheid overhangende pluim in haar 

 geheel boven de padi uitsteekt. Voorts treft men het aan langs 

 slooten en rivieren, bij uitzondering — en alleen in regenrijke stre- 

 ken — ook op hoema's (Teysmannia 1910, bl. 253). In Californië 

 is deze plant volgens M.B. Smits (De Rijstcultuur in Noord-Amerika, 

 1920) de grootste vijand van het met mechanische hulpmiddelen ge- 

 dreven groot-rijstbedrijf. Het waiergrass vermeerdert zich ondanks 

 de toegepaste grondbewerking zoodanig, dat na 4 of 5 rijstoogsten, 

 en zeer dikwijls reeds eerder, de cultuur niet meer rendeert. Men gaat 

 dan over tot braaklegging gedurende een of twee jaar, als wanneer 

 de grond gedurende de zomermaanden volkomen uitdroogt, waar- 

 tegen de Panicum niet bestand is. 



Rumphius (VI, bl. 14) vermeldt van zijn Hippogrostis amhoi- 

 nica minor, een ongenaalden vorm, dat het een gewoon voeder voor 

 paarden en runderen uitmaakt. Allerwege wordt het beschouwd als 

 een zeer geschikl veevoeder en dat oordeel vindt steun in de uit- 

 komsten van een groot aantal analyses, die — gelijk het geval is 

 bij vele cultuuronkruiden — een aan sterke schommelingen onderhe- 

 vige, maar gemiddeld voldoende voedingswaarde aangeven. Men 

 wijst er op, dal genaaide vormen alleen gewenscht zijn voor het rijpen 

 der vruchten ; later maken de stijf geworden naalden ze lastig te eten. 

 De opbrengst is op gunstige standplaatsen aanzienlijk, doch voor 

 cultuur als veevoeder kan het wegens zijn korten levensduur en 



