SETARIA. 205 



braakliggende of met tweede gewassen beplante sawahs, op hoema's, 

 in thee- en koffietuinen, in jonge djati-culturen, voorts op alang- 

 en andere grasvelden, aan grazige wegranden en in tjëmarabosschen, 

 plaatselijk dikwijls in groote hoeveelheid. Het produceert een vrij 

 geringe hoeveelheid blad en is in jongen staat bruikbaar — maar 

 dan ook niet meer dan bruikbaar — voor veevoeder ; later wordt het 

 te hard. Nergens op Java is het in tel en volgens het gemiddelde 

 van een 9-tal analyses blijft de voedingswaarde beneden het middel- 

 matige. Rumphius beschrijft het (VI, bl. 18) onder den naam G ra- 

 men vu lp i nu m, doch vermeldt er geenerlei nut van (Backer). 



Setaria palniifolia stapf (Chaetochloa p. hitchc. & chase, 

 Panicum lene steud., P. nep alen se spreng., P. pa 1- 

 mifolium willd. P: plicatum lamk, Setaria len is 

 miq.). 



Volksnamen. Minangk.: Lintaboecng — Soend.: Saoelwuii — 

 Jav.: Loeloewan këbo, Oeloe-ocloewtm, Tjéwéhan, Tjoeméhan, 

 Tjoewétan — Mad.: ? Jang-mejangan, ? Jatig-oejangan — Flores: 

 Mësë maé (Mangg.) — Alf. Minah.: Sowa-sowaoe (ponos.), 

 Lakar (t.1.) — Mak.: Esa-èsa (Bonth.) — Ternate: Waroe-wari. 

 Forsch, zeer sterk uitstoelend, overblijvend 0.75 tot 1.50 M. 

 hoog gras met krachtige, opgerichte halmen, meestal eenigszins 

 stekelig-stijfharige, aan den top langs den voorrand langharige 

 scheeden, zeer groote, breede, krachtig generfde, dwars geplooide. 

 kale of ijl-langharige bladeren en tot zeer groote overhangende 

 pluimen vereenigde, onbehaarde, spitse, 3h a 4 mM. lange aartjes ; 

 het gelijkt op S. barbata, doch is daarvan gemakkelijk te onderschei- 

 den door den opgerichten, veel forscheren habitus, de minder sterk 

 behaarde bladeren en de veel grootere pluimen. Dit gras is hier 

 bekend van Sumatra, Java, Flores, Celebes en Ternate ; het groeit 

 op beschaduwd, constant eenigszins vochtig terrein en komt op Java 

 voor van af de laagvlakte tot op 1800 M. zeehoogte, vooral in de 

 lagere bergstreken, waar het in secundair bosch, in koffietuinen, 

 aan boschpaden en woudzoomen en in ravijnen vaak zeer algemeen 

 en het heele jaar door bloeiend te vinden is. Het staat alom bekend 

 als een uitmuntend voeder, mits niet te oud ; vooral wordt het ge- 

 prezen voor paarden, maar ook runderen eten het gaarne. Hoewel de 

 samenstelling in vrij sterke mate afhankelijk is van de vruchtbaar- 

 heid van den grond, moet de voedingswaarde in elk geval hoog wor- 

 den genoemd en aangezien ook de opbrengst groot is, zou het zeker 

 de moeite loonen deze soort als onderbouw in constant schaduw 

 gevende cultures op vruchtbaren grond aan te kweeken (Backer). 

 De jonge spruiten zijn bij de inlandsche bevolking zeer geliefd 

 als zoet smakende lalab. Filet (No. 1754) vermeldt op gezag van 

 Schetter, dat zij ook door kraamvrouwen worden gegeten, waarschijn- 

 lijk om de melkafscheiding te bevorderen. 



Setaria verticillata P. beauv forma Miquelii a. br. (S. r es- 

 pi ciens miq. non hochst.). 

 Volksnamen onbekend. 

 Eenjarig, weinig of niet uitstoelend 0.75 tot 1.50 M. hoog gras 

 met opgerichte, opstijgende of zich tusschen andere planten door 



