206 



GRAMINEAE. 



omhoog werkende, slappe, onbehaarde, vaak vertakte, holle halmen 

 en onbehaarde bladscheeden. De grasgroene, slappe, 10 tot 40 cM. 

 lange en .1 a 1 \ cM. breede bladeren zijn aan beide kanten — maar 

 vooral van boven — ruw door de aanwezigheid van nietige bor- 

 steltjes, doch overigens kaal. De bloeiwijze is een 5 tot 13 cM. 

 lange, matig dichte, aan den voet vaak afgebroken en naar den top 

 smal toeloopende aarvormige pluim, waarvan de korte, min of meer 

 groepsgewijs bijeen staande zijtakken boven de inplanting van het 

 hoogste aartje borstelvormig zijn verlengd, terwijl bovendien onder 

 elk aartje één 5 a 9 mM. lange, zeer ruwe borstel is geplaatst, 

 die bezet is met schuin omlaag gerichte tandjes en zich gemakke- 

 lijk aan andere voorwerpen hecht. De lagere pluimtakken dragen 

 4 tot 7, de hoogere een geringer aantal en de bovenste 1 of 2 

 aartjes ; die aartjes bereiken een lengte van 2\ a 21 mM. en bevat- 

 ten slechts één bloem. De drie onderste kafjes zijn zeer dun en 

 onbehaard, het vierde, dat de bloem omvat, is steviger en duide- 

 lijk, hoewel fijn, gerimpeld ; het benedenste is iets minder dan 

 half, het tweede ca 3/4 maal zoo lang als het aartje. Dit gras, 

 dat in allerlei vormen over een groot deel van de aarde is verbreid 

 (kranmaaldaar, panic rude, Wirtelhirse), is in den Mal. Archipel 

 nog slechts op Java gevonden, waar het voorkomt in zeer droge 

 streken van het uiterste oostelijk deel tusschen 5 en 30 M. boven 

 de zee in gras- en struikwildernissen en aan boschranden, plaatse- 

 lijk in groote hoeveelheid. Het werd daar in de maanden April 

 en Mei bloeiend aangetroffen. Het levert een niet onaanzienlijke 

 hoeveelheid zacht blad en staat in de grassenliteratuur bekend als 

 een goed veevoeder, mits vóór den bloei ; gegevens omtrent de 

 voedingswaarde zijn echter niet bekend. Voor cultuur als veevoeder 

 is het niet aanbevelenswaard, zoowel om de ééniarigheid als wegens 

 de lastige borstels (Backer). 



Setaria viridis p. beauv. 



Volksnamen. Froaniegras, Groene naaldaar, Panic veri, Grime 



Hirse. 

 Éénjarig, meer of minder sterk uitstoelend 0.30 tot 1.00 M. 

 hoog gras met opgerichte of opstijgende, holle, onbehaarde halmen 

 en lijn-lancetvormige, vaak iets ruwe, kale of ijl-langbarige, 

 grasgroene of iets blauwgroene bladeren. De bloeiwijze is een 

 eindelingsche 2\ tot 11 cM. lange, dichte aar, welker gezwollen 

 2\ tol 3\ mM. lange aartjes öf afzonderlijk staan langs de hoofd- 

 as, of tot korte trosjes zijn opeengedrongen; onder elk aartje be- 

 vinden zich 2 tot 8 schuin opstaande — aanvankelijk vuilwitte, 

 later lichtgele — 5 tot 12 mM. lange, door schuin opstaande tand- 

 jes ruwe borstels. Van de drie onderste, zeer dunne, onbehaarde 

 kafjes is het benedenste 1/3 a 1/2 maal zoo lang als het aartje en 

 het volgende even lang als, of slechts zeer weinig korter dan, het 

 derde, hetwelk even lang is als lu.'' aartje ; het vierde katje, dat 

 de bloem draagt, reikt tot aan den top van het aartje, is steviger 

 dan de andere en zwak dwars gerimpeld. Dit in vele vormen over 

 een groot deel der aarde verbreide, meest als onkruid op bouwland 

 optredend gras, dat als de wilde stamvorm wordt beschouwd van het 

 gewoonlijk als Setaria italica aangeduide graangewas, is in óqü 



