220 GRAMINEAE. 



Indien liet veldstroo algemeen op deze wijze door de veehouders 

 werd benut, zou toch slechts een betrekkelijk gering gedeelte pas- 

 send emplooi vinden en zou er voor andere doeleinden nog een 

 enorme hoeveelheid beschikbaar blijven. De aangewezen toepas- 

 sing daarvoor is die van grondstof voor de fabrikatie van stroocarton 

 en misschien van papier. Havik (Teysmannia 1910, bl. 322) berekent, 

 dat er jaarlijks een 100 millioen picol veldstroo op Java geprodu- 

 ceerd wordt en dat dit veelal tegen een vergoeding van / 4.50 per 

 ton voor snijloon en transportkosten verkrijgbaar zal zijn, behalve 

 nog de stengeldeelen (mërang, Jav., sapoe, Soend.), die bij de riist- 

 pellerijen van de bossen worden afgesneden en naar Havik's raming 

 / 1. — per ton duurder zouden komen te staan. Van mërang verkreeg 

 hij bij het natronproces 45 % halfstof van lichtgrijze kleur, die 

 1 a 2 % werkzaam chloor eischte om te worden gebleekt. Veldstroo 

 gaf een opbrengst van gemiddeld 32 % halfstof van donkergrijze 

 kleur, die de dubbele hoeveelheid chloor noodig had om te bleeken. 

 De groote lengte en fijnheid der elementairvczel zijn hem een aan- 

 wijzing, dat uit deze grondstof sterk papier kan worden vervaar- 

 digd. Te Padalarang (Preanger Regentschappen) is een papierfabriek 

 in aanbouw, welke volgens berichten in de dagbladen rijststroo 

 zal verwerken. Van Reigersberg Versluys (Fabrieksnijverheid in 

 Ned.-Indië, bl. 82) wijst er op, dat zoowel veldstroo als mërang 

 snel beschimmelen en dan zwarte puntjes krijgen, die hen voor wit 

 papier ongeschikt maken. Voor de fabrikatie van carton op Java is 

 volgens een in de Indische Mercuur van 25/2 '16, bl. 167 uit de # 

 Java Bode overgedrukt bericht, mërang de beste grondstof gebleken. 

 Er zijn echter enorme hoeveelheden van noodig : een fabriek van de 

 minimum grootte voor economisch werken, d.i. er een met een capa- 

 citeit van 3000 ton pulp per jaar, zou naar de berekening van V.R.V. 

 de mërang verbruiken van niet minder dan 40.000 bouw. 



Mërang van këtan itam wordt aangetroffen in den inlandschen 

 medicijnhandel : het loog der tot asch gebrande stengels wordt als 

 haarwaschmiddel en volgens het Tijdschr. v. Inl. Geneesk. 1896, bl. 

 32, ook inwendig als abortivum gebruikt ; men neemt twee maal per 

 dag een drinkglas vol in. Dat. mërang wordt gebezigd voor het kwee- 

 ken van eetbare paddenstoelen, werd reeds op bl. 10 vermeld. 



Volgens Korte Berichten No. 26 v. d. Landbouwvoorlichtings- 

 dienst kan de opbrengst wel 100 picol droge padi per bouw bedragen, 

 doch is zij gemiddeld voor Java & Madoera zeer globaal te schatten 

 op 24 picol. Natte padi droogt 10 a 25 % in, gewoonlijk ongeveer 

 20 %. Droge padi geeft 75 a 80 % gaban, üabah levert bij stampen 

 45 a 55 % bëras, gewoonlijk 50 %, bij mechanische bewerking tot 

 iets meei dan 60 %. Wanneer de machines goed gesteld zijn wordt 

 dus bij machinale verwerking een hooger rendement verkregen dan 

 bij stampen uit de hand. Bij goede mechanische verwerking verkreeg 

 de rijstpellerij Tjiomas bij Buitenzorg over een geheelc campagne 

 38 % eerste soort, 17 % tweede soort en 4 % derde soort. 



Van onrijpe gabah, die nog geheel groen is, wordt een soort van 

 émping gemaakt. Voor dat doel snijdt men de padi volgens De Bie 

 ( inl. Lanüb. 1 1, bl. 90) 6f opzettelijk onrijp, óf men bestemt daarvoor 

 de pluimen die tijdens den oogst achterlijk zijn. Men stoomt ze in 

 haar geheel tot de kafjes openspringen en spreidt ze dan uit op 



