224 



GRAMINEAE. 



19 194. 



versuikeren, n.1. in dextrine, maltose en ten slotte in glucose te ver- 

 anderen ; een deel van de gevormde suiker wordt ontleed tot melk- 

 zuur. De kiemen zijn in de rijst aanwezig, zoodat infectie over- 

 bodig is. 



Ten slotte nog een enkel woord over de half doorschijnende, 

 dikke en uiterst kleverige gomachtige massa, die door de chineezen 

 wordt verkocht onder den naam béh ko. Het uitgangspunt is gewoon- 

 lijk uit China ingevoerde gerst, doch soms gebruikt men in stede 

 daarvan gabah, ongepelde rijst. Op een koele plaats wordt het 

 graan in dikke lagen uitgespreid op tëtampa's en op geregelde 

 tijden bevochtigd. Spoedig heeft kieming plaats ; op den vierden 

 dag zijn de spruiten 3 a 4 cM. lang en hebben zij een groenachtig 

 gele kleur aangenomen. De alsdan samenhangende moutkoek wordt 

 met heet water tot brij gestampt. Deze brij wordt vermengd met een 

 andere, verkregen door schoongewasschen witte kleefrijst gaar te 

 stoomen en daarna met warm water gemengd langzaam te laten af- 

 koelen. De verhouding der grondstoffen is 5 deelen graan tegen 3 

 deelen këtan. Het pappige mengsel wordt in een zak uitgeperst, 

 vervolgens na met water' geïmbibeerd te zijn nogmaals uitgeperst 

 en het residu ten slotte als varkensvoer verkocht ; het boven vuur 

 ingedampte troebele, zoetsmakende, grijswitte vocht, de béh ko, 

 dient voor het maken van snoeperijen, als balletjes en voor het 

 vervaardigen van tèntènt>. Béh ko komt ook enkele malen voor als 

 ondersteunend middel in de inlandsche receptuur en wordt wel 

 onvermengd aangeprezen bij chronische bronchiaal-catarrhen. 



In het Museum: Modellen van werktuigen voor het oogsten, pellen en wan- 

 nen van de rijst, padi-soorten, zemelen en gepelde soorten van verschillende 

 kleuren, exportsoorten, papier van rijststroo, mérang, mout, brem, rijstmeel, 

 rijststijisel. 



Leersia hexandra swartz (Blepharochloa ciliata endl., 



Hygroryza ciliata steud.). 



Volksnamen. Rice grass — Mal. : Bënta — Minangk. : Banta — 



Soend.: Djoekoetlambêta, Dj. lamëta — Jav. : Bënta, Kalamënta 



— Mad. : Bliënta. 

 Overblijvend gras, 0.25 tot 1.50 M. hoog, met onderaardschen 

 wortelstok, sterk uitstoelend en ten slotte groote, dichte pollen 

 vormend ; de dunne halmen zijn aan den voet meestal kruipend en 

 wortelslaand, daar boven opgericht. De bladscheeden zijn aan den 

 voet manchetaciitig verdikt en dicht bekleed met omlaag gerichte, 

 witte haren, daar boven bezet met verspreide, teruggekromde bor- 

 steltjes en dientengevolge bij opwaarts strijken zeer ruw aanvoe- 

 lend. De eenigszins blauwgroene, lijnvormige schijf is 30 tot 280 

 mM. lang en 2 tot 12 niM. breed, zeer spits, ruw gerand, aan beide 

 zijden door kleine knobbeltjes of nietige borsteltjes ietwat ruw, 

 en tamelijk stijf. De bloeiwijze is een opgerichte of overhangende, 

 matig vertakte pluim van 5 tot 12 cM. lengte, bestaande uit 

 zijdelings sameiigedrukte aartjes, welke geleed zijn met den korten 

 steel ; zij zijn 3^ a 4.1 mM. lang, ongenaaid en bestaan uit slechts twee 

 opvallend gewimperde kafjes, waarvan het 5-nervige buitenste het 

 3-nervige binnenste omvat houdt. De eenige bloem heeft 6 meeldra- 

 den ; het vruchtbeginsel schijnt zich op Java nooit tot vrucht te 

 ontwikkelen. Dit gras is in den Maleischen Archipel bekend van 



