ORYZA - LEERSIA. 225 



Sumatra's Westkust, Bonico, Java, Kangean, Timor en Celebes, Het 

 is hier waarschijnlijk niet inheeinsch : 3/4 eeuw geleden moet het 

 nog zeldzaam zijn geweest, daar de oudere inzamelaars (Zollinger, 

 Junghulm, Teysmann) het niet hebben gekend. Thans is het op Java 

 verbreid van het Westen tot het Oosten, van af de laagvlakte tot 

 op 1750 M. zeehoogte ; in de noordelijke laagvlakte is het echter 

 alleen nog maar bij Batavia gevonden, terwijl het nog niet is inge- 

 zameld in de residenties Cheribon, Soerakarta, Rembang, Soerabaja 

 en Madoera. Het groeit uitsluitend aan en in zoet water, in poelen, 

 moerassen, aan greppels, op constant vochtig of drassig grasland en 

 dergelijk terrein, plaatselijk vaak in groote hoeveelheid. In de 

 bergstreken is het over liet algemeen een forscher plant dan in de 

 benedenlanden, waar het dikwijls klein blijft (Backer). 



Als voeder voor runderen en vooral voor paarden wordt het al- 

 gemeen geroemd. In Veeartsenijkundige Bladen 1914, bl. 148 deelt 

 Groeneveld mede, dat hij lamëta had leeren kennen als een uitmun- 

 tende grassoort, en haar gebruikt voor het aanleggen van vloeiwei- 

 den, waarvoor zij ook in de Philippijnen wordt gebezigd. Blijkens 

 Phil. Agr. Review 1911, bl. 424 wordt zacate daar algemeen om de 

 steden onder irrigatie aangeplant ter voorziening in de behoefte 

 aan paardengras. Bij het Remonte-depöt te Padalarang wordt het 

 volgens Sohns (Veeartsenijkundige Bladen 1915, bl. 89) gekweekt 

 op sawahvakken van 10 x 10 M., die omgeven zijn door primaire en 

 secundaire leidingen. De grond wordt plantklaar gemaakt als de 

 natte rijstvelden, het gras uitgezet op dezelfde wijze als padi- 

 bibit en het bevloeiingswater even bovenstrooms vermengd met goed 

 verganen stalmest. Indien men beschikt over een voldoende hoeveel- 

 heid water {h L. per seconde per H. A.) en dat behoorlijk met mest 

 vermengt — men houde in het oog, dat de grond zeer waarschijnlijk 

 onvruchtbaar is — kan men twee maanden na het planten snijden en 

 vervolgens wederom telkens na een gelijken termijn. Welke verpleging 

 de aanplant vordert wordt niet gemeld ; alleen wordt gezegd, dat 

 om te kunnen maaien het vak minstens een week te voren moet wor- 

 den drooggelegd. De zes snitten leveren 100 ton gras per jaar per 

 hectare. Uit den aard der zaak zijn de aanlegkosten hoog, maar 

 daar tegenover staat, dat voor de exploitatie kan worden volstaan 

 met een minimum aan vaste werkkrachten. De kostprijs wordt daar 

 becijferd op slechts 24 cent per 100 Kg., doch Sohns merkt op, dat 

 de berekening onzuiver is ; zelfs het dubbele zou hij nog goedkoop 

 achten. Intusschen is de kostprijs klaarblijkelijk aanzienlijk hoo- 

 ger. In de Ind. Mercuur 1919, bl. 886 geeft Groeneveld zelf van de 

 cultuur van lamëta en Isachne globosa een uitvoerige, doch van 

 die van Sohns afwijkende beschrijving, waarin hij bij een jaarlijk- 

 sche opbrengst van 110 ton gras komt tot een totaal aan uitgaven 

 van / 700, dus ca 64 cent per 100 Kg. 



Sohns qualificeert Leersia hexandra als een eiwitrijk, fijn gras 

 met zachte stengels en daarom uitmuntend geschikt voor paarden- 

 voer. Voor herkauwers is het te arm aan cellulose, zoodat het voor 

 runderen moet worden gemengd met meer vezelhoudend materiaal, 

 waarvoor bamboebladeren worden aanbevolen. Ook het kalkgehalte 

 is gering. Kleine paarden hebben ongeveer 20, groote 25 a 30 en melk- 

 koeien 40 a 45 Kg. van dit gras per dag noodig. Backer bevestigt, 



Nuttige Planten I. 15 



