258 GRAMINEAE. 



kortere of langere, opgerichte of opstijgende bloeihalmen voortbren- 

 gen. De lijn-lancetvormige, spitse, tamelijk stijve, blauwgroene 

 bladeren zijn aan de bovenzijde zeer ruw door de aanwezigheid van 

 kleine borstels. De aren zijn 4 tot 15 cM. lang, recht of zwak 

 gekromd, dun en rolrond, vóór den bloei zeer weinig opvallend ; zij 

 bestaan uit een gelede spil, die in diepe uithollingen telkens één 

 enkel aartje draagt, waarvan het buitenste kafje zeer hard, lang 

 en scherp toegespitst is en een lengte van 7 tut 17 mM. bereikt, 

 terwijl de eenige bloemdragende gluma dunvliezig en slechts 4 a 5 

 mM. lang is. Dit gras is tot dusverre gevonden langs de Noordkust 

 van West- en Oost-Java, op Saleyer en op Noord-Celebes ; het 

 groeit alleen op mulzandige stranden en komt daar soms in groote 

 hoeveelheid voor. Wegens de hardheid der halmen en bladeren en de 

 geringe opbrengst kan het — hoewel de theoretische voedingswaarde 

 blijkens een tweetal analyses voldoende is te noemen — niet als 

 een voederplant van eenige beteekenis worden beschouwd (Backer). 



Secale cereale linn. 



Volksnamen. Rogge, Seigle, Saatroggen, Rye. 

 Rogge moet op verschillende tijden op Java zijn verbouwd. In de 

 Bataviasche Courant van 14 October 1820 wordt in een beschrijving 

 van een tocht naar de vallei van Selo en den Merapi door Nahuys 

 melding gemaakt van de schoone tarwe- en roggeakkers die men pas- 

 seerde. In hetzelfde officieele nieuwsblad van 14 April 1827 wordt 

 door de Commissie van Landbouw gerapporteerd, dat in Pekalongan 

 bij vele dorpen tarwe en rogge waren uitgezaaid, welke granen het 

 zaad in twintigvoud hadden teruggegeven. Uit het Algemeen Verslag 

 van die Commissie van 31 Maart 1828 blijkt, dat ook in Pasoeroean 

 goede rogge werd geproduceerd. A. de Wilde (De Preanger Regent- 

 schappen, bl. 105) zegt, dat hij van 1810 tot 1815 zijn brood heeft 

 laten bakken bij afwisseling van rogge en van tarwe, die hij zoowel 

 in het Bandoengsche als te Soekaboemi verbouwde. Rogge blijkt hier 

 derhalve wel te slagen in verschillende streken. Bij ingevoerd 

 zaad laat blijkbaar het kiemvermogen vaak te wenschen over. Zoo 

 had Scheffer met rogge geen succes, omdat er bij herhaalde uit- 

 zaaiingen te Tjibodas niets opkwam (Verslag 1876 's Lands Planten- 

 tuin). In Wonosobo, waar in 1914 een proef met europeesche granen 

 werd begonnen, was de kieming slecht (Verslag 1914 Landbouwvoor- 

 lichtingsdienst, bl. 98). Van de oude cultuur schijnt niets of zoo 

 goed als niets te zijn overgebleven. Volgens het Tijdschr. v. h. Kon. 

 Ned. Aardr. Genootsch. 1894, bl. 922 kwam in dien tijd op den Tengger 

 rogge nog sporadisch voor ; de bevolking maakte er tape (zie onder 

 Oryza sativa) van. De belangstelling er voor schijnt gering te 

 wezen. Als terzijde wordt gesteld de mededeeling van Buysman in 

 Teysmannia 1912, bl. 708, dat rogge op Nongkodjadjar prachtig 

 gedijt, is mij slechts één recente opgave bekend, u. 1. die in het 

 Landbouwweekblad van 30 Mei 1919, bl. 1737, welke in het voorbijgaan 

 vermeldt, dat de lieer Botje op de Batakhoogvlakte geslaagde proeven 

 moet hebben genomen met tarwe, rogge en boekweit. 



Triticum sativum lamk. 

 Volksnamen. Tarwe, Froment, Weizen, Wheat. 

 Bij de behandeling van de voorgaande soort zijn reeds terloops 



