!60 



GRAM1NEAE. 



19 4C8. 



N i e u \v e 

 proeven. 



opgegeven, omdat de groote afstanden het vervoer te kostbaar maak- 

 ten ; met de toenemende vergemakkelijking van het verkeer achtte 

 hij den tijd gekomen deze cultuur weer ter hand te nemen. Hij nam 

 proeven te Tjibodas met chineesch zaad, dat grover was van korrel 

 dan het te Salatiga gekweekte; van dat zaad werd ook naar Salatiga 

 gezonden. Een bemesting met opgeloste peru-guano had schitterende 

 resultaten. In 1876 werd zoowel te Tjibodas als te Tjisaroea bo- 

 ven Buitenzorg gelijktijdig met chineesche en met saïatiga-tarwc 

 geëxperimenteerd. Op laatstgenoemde plaats rijpte het graan in 

 104, te Tjibodas in 118 dagen. Te Tjisaroea gaf het bovendien meer 

 product, zoodat de proeven te Tjibodas werden gestaakt, ook wegens 

 te groote vochtigheid en het optreden van roest. Europeesche vor- 

 men hadden te Tjibodas zonder uitzondering slechte uitkomsten 

 gegeven. Het laatste door Scheffer uitgebrachte rapport van 1877 

 vermeldt, dat de oogst dank zij de droogte bijzonder goed was «ge- 

 weest en dat ook vreemde soorten waren geslaagd. Met zijn dood 

 zijn die proeven definitief tot een einde gekomen. Ook de cultuur 

 op den Merbaboe moet spoedig daarop geheel zijn opgegeven. In 1909 

 te Salatiga inlichtingen inwinnend werd mij medegedeeld, dat jaren 

 geleden een aschregen de gronden, waarop voorheen de tarwe werd 

 geplant, onbruikbaar had gemaakt en dat van de cultuur geen spoor 

 was overgebleven. Als sindsdien met tarwe is geëxperimenteerd, dan 

 hebben die pogingen zeker geen practische resultaten opgeleverd. 

 Zoo is in Teysmannia 1917, bl. 266 een bericht overgenomen uit het 

 Soerabajasch Handelsblad, dat in 1898 de toenmalige controleur van 

 Moentilan tegen het eind van den westmoesson tarwe op sawahs had 

 laten uitpooten ; niet elke plant leverde een aar, doch de korrel- 

 grootte was goed. 



In 1916 werd het tarwevraagstuk aan de orde gesteld door het 

 legerbestuur in verband met de broodvoorziening der strijdmacht in 

 tijd van oorlog. Vanwege den Landbouwvoorlichtingsdienst (Verslag 

 1916, bl. 281) en — nu de aandacht er weer eens op gevestigd was — 

 door vele planters werden in verschillende streken oriè'nteerende 

 proeven genomen, die het reeds bekende feit bevestigen, dat tarwe 

 op verscheiden plaatsen wel wil groeien. Eenige europeesche plan- 

 ters achtten de resultaten zelfs zoo gunstig, dat zij zich sterk 

 maakten tarwe-cultuur ook in het groot te kunnen drijven, mits 

 hun gronden werden afgestaan om de rentabiliteit te bewijzen. 



In Teysmannia 1918, bl. 625 en Korte Berichten Sèlectietuin No. 13 

 behandelt Koch de cultuurzijde der kwestie. Voor hier komt natuur- 

 lijk alleen in aanmerking zomertarwé, dat is die groep van vormen 

 welke — in tegenstelling met wintertarwe — voor een goede ontwik- 

 kèling geen koudeperioile behoeft door te maken. Zomertarwé groeit 

 niet alleen in warmere landen als Britsch-Indië en Australië, maar 

 ook in zeer koude streken met een korten, doch heeten zomer, gelijk 

 Rusland en Canada. Een hooge temperatuur op den dag schaadt deze 

 niet, doch zij stelt als primairen eisch een geringen vochtigheids- 

 graad van de atmosfeer gedurende de geheele groeiperiode. De re- 

 genval is klaarblijkelijk van weinig belang en ook de temperatuur 

 is een factor van de tweede orde ; op Timor slaagde volgens het 

 Verslag 1919 van den Landbouwvoorlichtingsdienst, bl. 394, een 

 proefaanplant in de nabijheid van Koepang op 45 M. boven de zee, 



