TRITICUM — BAMBOE. 263 



molo (id.) — Boeroe : Oete (Kajeli), Oeka (Lisela), Aoe (Hoekoe- 

 mina), Bolo (Masarete), Oweane (Amblaoe) — Soela : Aoe, Foei 



— Makian: Baloel (O.) — W. N. Guinea : Wèdi (Kapaur) 



— Noef : Ambobér — Beaksch : Kanases — N. N. Guinea : Moe- 

 moeran (Windesi), Sasa (id.), Ateija (Taroenggareh), Nonoii 

 (Saberi), Féoewé (Berik), Leum (Sawe), Najoa (Sentani), Fonsé 

 (Jaurtefa), Oewit (Arzo & Tami) — Z.W.N. Guinea : Arafat 

 (Kowiai), Biti (Mimika), Soeba (Marind), Dorowa (Pesegemsch). 



Bamboe is de verzamelnaam voor de zodevormende, boom- of hees- 

 terachtige grassen met meestal opgerichte, doch soms klimmende, 

 verhoute en vertakte stengels, die een hoogen ouderdom kunnen 

 bereiken en in vele gevallen afsterven zonder te bloeien. Die 

 stengels komen voort uit zijknoppen van den kruipenden wortelstok, 

 die zich bij sterken groei rijkelijk vertakt. Het tijdstip van het 

 uitloopen is verschillend : sommige soorten vormen nieuwe scheuten 

 in het begin van den regentijd, andere gedurende en weer andere 

 bij het eind van den natten moesson. De spits toeloopende scheu- 

 ten zijn vaak hoornvormig gebogen, dicht bezet met bladscheeden, 

 die hen volkomen insluiten ; zij groeien aanvankelijk met een door 

 bijna geen ander gewas geëvenaarde snelheid uit tot stammen, die 

 bij de meer boomachtige soorten het eerste jaar hun definitieve 

 hoogte bereiken en hun bladeren ontplooien ; de verdere ontwikke- 

 ling bepaalt zich tot takvorming en verhouting van den stam, die 

 wel in wanddikte, maar niet in diameter toeneemt. Bij de meeste 

 boomachtige soorten ontstaan de takken in het tweede jaar; pas in 

 het derde beginnen de onderste bladscheeden af te vallen en de 

 stammen bedekt te worden met algen en korstmossen, teekens waar- 

 aan de inlander den ouderdom herkent. Alsdan moeten er nog twee 

 jaar verloopen voor secundaire takken ontstaan en drie of vier 

 jaar voor de stammen kapbaar zijn. Heesterachtige soorten en 

 enkele boomachtige ontwikkelen zich in een sneller tempo. De op- 

 pervlakte der halmen is, bij de eene soort meer dan bij de andere, 

 verkiezeld en bijgevolg soms zeer hard ; ook het weefsel zelf is 

 bij oude stengels sterk met silicaten geïmpregneerd. 



Wat den bloei aangaat, gedragen de soorten zich verschillend. 

 Terwijl sommige zich in dit opzicht in niets onderscheiden van de 

 overige lang levende grassen, zijn van andere de bloemen of vruchten 

 nog nimmer gevonden. Bij de meeste vormen treft men nu en dan een 

 stoel aan, waarvan enkele halmen of alle tegelijk hun bladeren heb- 

 ben verloren en in bloei staan. Die stengels sterven daarna af; 

 tot vruchtzetting schijnt het niet altijd te komen. Indien aan een 

 bamboeplant alle halmen tegelijkertijd bloemen hebben gedragen 

 produceert het rhizoom volgens Koorders (Bamboesoorten in het 

 boschdistrict Bagelen, Tijdschr. d. Ind. M. v. N. & L. dl 71 — 1905, 

 bl. 239) een tijd lang alleen dunne, zwakke stengels en herwint het 

 slechts langzamerhand de kracht om halmen van normale hoogte en 

 dikte voort te brengen ; mij echter werd verzekerd, dat te Buiten- 

 zorg bij soorten waarvan alle halmen bloeien — gelijk het geval is 

 met andong en bëtoeng — het rhizoom afsterft. Van een algemeene 

 bloeiperiode gevolgd door afsterven van de rhizomen in geheele 

 landstreken, zooals voorkomt in Eng.-Indië, heb ik voor Java niets 

 vermeld gevonden, hoewel sterke bloei van een groot aantal indivi- 



