BAMBOE 



271 



19/... 1867 werden hoeden voor rekening van een fransche firma opgekocht 

 voor export. Concurrentie bij den opkoop dateert van 1882 en de 

 wereldtentoonstelling te Parijs in 1889 verhief den bamboehoed tot 

 modeartikel, op de productie waarvan zich op den duur honderden 

 dorpen, hoofdzakelijk in het westelijk deel van de Soendalanden, 

 intensief gingen toeleggen. Naarmate de industrie aan beteekenis 

 won verbreidde zij zich van uit Tjilongok in het Tangerangsche 

 verder door de residenties Batavia, Bantam en Preanger Reg. De 

 hoofdmassa voor de wereldmarkt wordt nog altijd geleverd door het 

 achterland van Batavia, waar de uitvoer geconcentreerd is. Wat van 

 elders wordt geëxporteerd zijn niet — zeker niet in hoofdzaak — 

 gewone bamboehoeden, doch hoofddeksels van het toedoeng-model 

 voor oostersche afnemers. Behalve deze worden ook nog kaas- 

 bollen vervaardigd, bestemd voor het voeren van fezzen. De uitvoer- 

 cijfers over de jaren 191 1 — '20, afgerond tot duizendtallen, zijn ver- 

 eenigd in onderstaand extract uit de statistieken. Hierbij kan worden 

 aangeteekend, dat in de oorlogsjaren de afscheep in hooge mate is 

 bemoeilijkt, waarvan de exportcijfers de duidelijke sporen dragen. 

 Tevens blijkt, dat de uitvoeren naar de buitengewesten, hoewel nog 

 betrekkelijk gering, zicli bewegen in de stijgende lijn. Het verbruik 

 van tjapio's op Java, dat daarentegen zeker reeds over zijn 

 hoogtepunt heen is, schatte Pleyte in 1908 op 10 millioen stuks, 

 ongerekend de leverantie's aan leger en vloot. 



Hoewel de hoeden worden vervaardigd door inlanders voor eigen 

 rekening is dit bedrijf geen inlandsche tak van nijverheid zooals 

 de batikindustrie, maar een door europeanen georganiseerde groot- 

 industrie met ver gedreven verdeeling van arbeid, die weliswaar 

 groote bedragen onder de arbeiders brengt, maar als hoofdbedrijf 

 zelfs geen droge rijst kan opleveren. In den tijd dat Pleyte zijn 

 onderzoek instelde zouden de ijverigste vlechters en vlechtsters 

 met dit handwerk niet meer hebben kunnen verdienen dan 8 a 9 cent 



