19/439 



GRAMINEAE. 



hl. 549. Bainboeweefsel werd het meest gemaakt in de afdeelingen 

 Amoerang en Tondano, elders in de Minahasa niet overal. De halm 

 werd bij de knoopen doorgekapt, waarna men de omtrent drie voet 

 lange geledingen spleet in 6 a 8 stukken en de latten vervolgens 

 weer in de richting van den wand in 6 of 7 strooken. De strooken 

 weiden gekauwd, waarbij men het vocht uitzoog en ten slotte dunne 

 biezen overhield, welke een oogenblik werden gedroogd en daarna 

 in draden van ca ] duim breedte verdeeld. Die draden werden na 

 aan elkaar geknoopt te zijn opgewonden en verweven tot doek voor 

 inlandsche zeilen en zakken, benevens voor dagelijksche kleeding. 

 Er werd niet alleen genoegzaam van gemaakt om te voorzien in de 

 locale behoefte, maar ook om te verknopen aan de van Ternate en 

 Tidore komende handelsvaartuigen. De normale prijs van een stuk 

 ter lengte van ca twee vadem bedroeg 4 tot 6 stuivers. 



Schwartz deelt in zijn Ethnographica uit de Minahasa mede (In- 

 ternationals Archiv für Ethnologie Bd 18, 1905). dat destengels 

 niet meer dan 3 of 4 bladeren mogen hebben gemaakt, dat de afge- 

 kapte geledingen in water worden geweekt en dan in 8 of 10 latten 

 worden gespleten, die zoowel van den harden buitenlaag als van 

 het weeke binnenste gedeelte worden ontdaan. De rest wordt in 

 dunne strooken verdeeld en daarna gekauwd, wat het werk was zoowel 

 van mannen als van vrouwen. Het daarvan vervaardigde doek had het 

 voorkomen van agëlweefsel (Corypha), doch was veel sterker. 



In 1915 vernam ik nog uit de residentie Menado, dat de bamboe 

 in Langoan toom (t. t.) zou heeten en dat men na het kauwen de 

 strooken zuiverde met behulp van op elkaar geklemde stukken 

 bamboe, waar tusschen de vezels werden door gehaald. Soms werden 

 ook de vezels, verkregen door weeken in water gevolgd door kauwen, 

 gehekeld. Ook kwam het wel voor, dat de strooken na geroot te zijn 

 niet werden gekauwd, doch geklopt tot het weeke bindmiddel was 

 losgemaakt, waarna het door wasschen werd verwijderd. Deze verbe- 

 teringen in de techniek hebben echter niet kunnen verhinderen, dat 

 dit eigenaardige fabrikaat in onbruik is geraakt, zoodat in 1915 

 nog slechts ouden van dagen den tijd hadden gekend, dat het werd 

 gemaakt en een monster er van mij niet kon worden verschaft. 



Ook op Borneo moet vroeger gekauwde bamboe als grondstof voor 

 weefsel in zwang zijn geweest ; men vindt het vervaardigen van zoo- 

 danig doek vermeld in het Indisch Archief 1849 I, bl. 135 van den 

 stam der toendjoeng-dajaks in Koetei. 



/// hei Museum: Halmen. 



Schizostachyum * chilianthum kurz. 



Volksnamen. Lamp. : Boeloeh boengkok. 

 Massieve, dunne bamboe van ca 7 M. hoogte, in enkele stoelen 

 gekweekt aangetroffen in de bovenlanden van Kroë in de res. Ben- 

 koelen op 3000 vt, doch ook te Buitenzorg welig groeiend en reeds 

 op jeugdigen leeftijd overvloedig kiemkrachtige vruchten voort- 

 brengend. De uiterst dicht opeengedrongen staande groene halmen 



* Determinatie te Kew, die evenwel bevestiging vereischt. Sch. chilianthum 

 is volgens de Flora van Br. Indié verbreid over het Malcische Schiereiland, 

 Sumatra en Java. 



