292 CYPERACEAE. 



gedroogd in hun welriekende bobori. Versch worden zij gekneusd 

 gedaan in dranken tegen waterzucht, graveel en steenziekte; gecom- 

 bineerd met Centella asiatica en de wortels of jonge spruiten van 

 lalang (Imperata) werken zij sterk diuretisch. Een decoct van tëki 

 alleen is stondendrijvend en zou witten vloed genezen. Met kanari 

 fijngewreven en in een blad warm gemaakt werkt tëki verdeelend of 

 rijn makend bij nagelzweren. Voorts zegt R. bij ervaring te weten, 

 dat poeder van droge tëki, die zich gemakkelijk laat pulveriseeren, 

 zeer heilzaam is als strooipoeder bij „voortetende zeerigheid" ; 

 indien de mondholte is aangedaan spoelt men met een afkooksel er 

 van. De andere deelen van deze plant zijn reuk- en smaakloos (R.). 

 De spaarzame mededeelingen in de nieuwere indische literatuur 

 omtrent toepassingen van de tëki-knolletjes, die toch bij alle 

 medicünverkoopers zijn te vinden — in Midden-Java in gemalen 

 toestand — dragen niet het kenmerk van oorspronkelijkheid, zoo- 

 dat ik die voorbij ga. De botanische herkomst er van is bovendien 

 onzeker : De Clereq (No. 993) vermeldt als zoodanig in navolging van 

 Vorderman (Geneesmiddelen I) C. tuberosus rottb., doch waar- 

 schijnlijk zijn er meerdere in gebruik. De buitenlandsche literatuur 

 daarentegen bevat velerlei opgaven omtrent de aetherische olie in 

 de knolletjes aanwezig, de medicinale toepassingen en de eetbaar- 

 heid van de onder- en bovenaardsche deelen voor verschillende 



Aeth. oiie. dieren. Van de aetherische olie uit tëki-knolletjes (van onzekere 

 botanische herkomst) wordt melding gemaakt in het Jaarboek 1911 

 Dept v. L. N. & H., bl. 48 ; bij distillatie met stoom van 1 atmosfeer 

 druk gaven 1 1.3 Kg. een hoeveelheid van 58 ccM. Een overzicht van 

 de toepassingen elders vindt men in een kleine monographie van 

 Maiden in The Agricul. Gazette of New South Wales 1898, bl. 1371. 



voederpiant. Als voederplant is Cyperus rotundus volgens Backer in grasrijke 



streken wegens de geringe opbrengst niet in tel, doch waar men te 

 kampen heeft met schaarschte aan bruikbaar gras of waar dit laatste 

 alleen met moeite is te krijgen wordt tëki geschikt geacht voor 

 herkauwers, inzonderheid ossen en karbouwen ; voor paarden zou 

 het wegens de vrij groote taaiheid ongewenscht zijn. Het werd 

 herhaaldelijk ingezonden als een door de bevolking geprezen en 

 veel gebruikt veevoeder en een 6-tal analyses wees zonder uitzon- 

 dering een zeer voldoende, soms hooge voedingswaarde uit. 

 In liet Museum: Knolletjes, aetherische olie. 



20/462. Kyllinga monocephala rottb. (C y p e r u s m o n o c e pli al u s 



VALCK. SUR.). 



Volksnamen. Bat.: Këmbili-këmbili (karo) — Mal.: Rcfempoet 

 kënop (Menado), Tëki, T. badot — Socnd.: Tëki — Jav.: Më- 

 laran, Oedëlaiu Oedël-oeclëlan alit, Tëki rawa, Woedëlan — Alf. 

 Minah.: Osi-osip (ponos.), Koekoesën (t.t.), Tëki sela (id.), 

 Sambit disik (tonsaw.) — Alf . Amb.: Paja mata — Term: 

 Sa ja dodo po la. 

 Overblijvend schijngras met op geringe diepte horizontaal voort- 

 kruipenden al of niet vertakten wortelstok, welke op korte — vaak 

 zeer korte — afstanden telkens een opgerichten 6 tot 45 cM. lan- 

 gen stengel voortbrengt, zoodat oudere planten vaak vrij groote 

 pollen vormen. De aan den voet der halmen bijeen gezeten tamelijk 



