298 CYPERACEAE. 



nig stalmest toe, zoo noodig na den grond wat te hebben los gemaakt ; 

 een of twee dagen daarna wordt geleidelijk het irrigatiewater weer 

 toegelaten. De stoelen groeien alsdan opnieuw uit en leveren na 

 een even langen groeidnur een tweeden snit. Bij goed onderhoud kan 

 volgens Johan een gendjahaanplant 7 jaar, een dalamaanplant 9 jaar 

 worden aangehouden. Vorderman (Teysmannia 1895, hl. 584) spreekt 

 van herplanten om de 3 jaar en De Bie van 3 a 5 jaar. Na den laatsten 

 oogsl worden de zoden uitgetrokken ; die welke een goed wortelgestel 

 en dikke stengels bezitten bestemt men voor de vermenigvuldiging. 

 De productie per bouw bedraagt volgens een opgave van Vorderman 

 in het gunstigste geval 100 mansvrachten van 65 kati, een verkoop- 

 waarde vertegenwoordigende van / 100. Slechte gronden daarentegen 

 leveren niet meer dan 50 vrachten, welke soms niet meer opleveren 

 dan / 20. Terwogt (Verslag Vezelcongres, 1. c. hl. 215) stelt de jaar- 

 lijkschc productie per bouw op ca / 90. 



Alen snijdt niet meer halmen tegelijk, dan men den dag zelf kan 

 behandelen, omdat de onafgewerkte broos zouden worden. Die behan- 

 deling bestaat in het uitschieten van aangevreten, korte en te oude 

 stengels welke hun groene kleur hebben verloren en in drogen en 

 bleeken van de goede ; dit laatste geschiedt in de kampong. Men 

 spreidt ze daartoe uit in de zon en bestrooit ze met een dunne laag 

 houtasch of zand, naar men zegt om het droog worden te bevorderen. 

 Is de grondstof van goede kwaliteit, dan krijgt zij daardoor een licht- 

 grijze kleur en blijft zij glanzend en soepel, ten slotte wordt zij 

 volgens Jasper & Pirngadie (Vlechtwerk, bl. 32) nog eens gewasschen. 

 Dezelfde auteurs berichten, dat in Blitar de natte halmen met zand 

 worden geschuurd om de groene kleur te verwijderen en dat zij met 

 een stamper worden plat geslagen ; ook elders worden zij wel geplet 

 en soms vooraf geschraapt. Als de stengels van inferieure kwali- 

 teit zijn gaat de soepelheid verloren en wordt het oppervlak rood- 

 bruin ; dergelijke zijn niet geschikt voor het vlechten van matten. 

 Het materiaal wordt ten slotte gebonden in bosjes van ca 450 halmen, 

 dit van boven gelijk worden gesneden, zoodat zij in den regel geen 

 grooter lengte hebben dan 75 cM. ; zij zijn 4 mM. breed, plat, soepel 

 en voelen min of meer elastisch aan. Méndong wordt in haar natuur- 

 lijke kleur aangewend met rood en zwart voor het patroon. Men maakt 

 er in de eerste plaats ügmatten van : Johan becijfert, dat daarvan 

 in het regentschap Wonosobo alleen minstens een kwart millioen 

 stuks per jaar op de pasars wordt verkocht, ter geschatte waarde 

 van ruim / 76.500 ; het vlechten geschiedt door vrouwen en ouden 

 van dagen, natuurlijk alleen als huisvlijt, aangezien de belooning 

 uiterst karig is. Ook gebruikt men de goedkoopere méndong voor 

 het doubleeren van pandanmatten en dezelfde grondstof dient verder 

 voor het maken van klein vlechtwerk, als zakjes voor kopergeld, 

 knapzakken voor pasargangers, e. d. In streken waar deze cyper 

 voorkomt neemt hij in het algemeen de plaats in, welke elders 

 wordt vervuld door de pandan, die hem echter in duurzaamheid 

 overtreft. 



Boven werd reeds melding gemaakt van vroegrijpendc en van laat- 

 rijpende méndong ; de stengels van eerstgenoemde zijn gemeenlijk 

 korter en smaller en naar men zegt minder duurzaam. 



/// hel Museum: Matten. 



