306 PALMAE. 



stam. De dikke, 60 a 70 voet hooge, bij kloppen hol klinkende stam be- 



staat uit een buitenwand van zeer vast hout en een met vele veze- 

 len doortrokken merg: men vervaardigt er bëdoeg's van, d.z. trom- 

 men om den tijd voor het gebed aan te kondigen (Hasskarl's Nut, No. 

 315). Volgens Verhandelingen Bat. Gen. v. K. & W. dl 1, bl. 137 

 splijten de boegineezen stammen van jonge hoornen tot dakribben 

 voor hun huizen. 



Mer g . Het merg is volgens De Clercq (No. 887) wel in gebruik als var- 



kensvoeder en dient op Madoera en op Noord-Celebes bij schaarschte 

 van rijst ook tot voeding van den mensen. Gedroogd bewaard merg 

 wordt, na in water te zijn geweekt, gestampt en vervolgens door een 

 fijne zeef geslagen ; men verkrijgt daardoor een vuilroode sago, wel- 

 ke bij misgewas de inlanders voor hongersnood bewaart. Dit zetmeel 

 is zeer licht te verteren, zoodat het zelfs in geval van buikziekte 

 mag worden genuttigd" (Hasskarl). 



Paimsap. De boegineezen en die van Boeroe, aldus Rumphius, weten eenigen 



drank uit dezen boom te tappen, doch die is veel slechter dan ande- 

 re toewak, brak van smaak en 't hoofd bezwarend. Te dien einde kap- 

 pen ze schier al de bladstelen af, omwinden den kop, na dien vooraf 

 wat beklopt te hebben, met bladeren (opdat er geen lucht bij kome) 

 en hangen er alsdan een vat aan, 't welk eerst den tweeden dag ge- 

 vuld is. Het tappen kan nog op een andere wijze geschieden, n.1. door 

 in de kaal gemaakte kruin een gat te boren om er een geutje in te 

 steken en daar een vat aan te hangen, 't welk mede alle twee dagen 

 eens vol wordt, maar dit tappen kan men niet boven de twee a drie 

 weken voortzetten. Op Celebes geschiedt het tijferen tot op den hui- 

 digen dag (Tijdschr. d. Ind. Mij v. N. <& L. dl 76, bl. 188) en Teysmann 

 bericht in het Natuurk. Tijdschr. v. N. I. dl 34, bl. 392, dat" ook op 

 Timor wel eens toewak uit den gawang-boom wordt getapt, als er 

 niet voldoende lontarboomen zijn. Dit geschiedt op de tweede door 

 Rumphius vermelde wijze en Teysmann bevestigt, dat de boom deze 

 operatie niet lang overleeft. Ook hij deelt mede, dat het sap in kwa- 

 liteit achter staat bij dat van Borassus ; het zou zelfs schadelijk 

 wezen, maar geschikt om er suiker van te koken. 



Indian Agriculturist Vol. 35 No. 1 geeft een uitvoerige beschrij- 

 ving van het tappen van den na verwanten talipot palm (C. umbra- 

 culifera linn.) voor het bereiden van suiker; twee maanden na het 

 verschijnen van de enorme bloemkolf, doch voor die open barst, 

 wordt een platform van bamboe aangebracht aan den voet van de 

 bloempluim en vervolgens wordt het schutblad afgesneden. Dan 

 wordt de bloemkolf met rotan over haar geheele lengte omwonden, 

 de windingen 7 inch van elkaar, en deze omwinding sterk gespannen 

 door het indrijven van kleine wiggen, waarbij men zorg draagt de 

 huid van de bloemkolf niet te beschadigen. Ten slotte snijdt men met 

 een scherp mes den top af in den vorm van een V. Volgens de hier- 

 voor beschreven methodes wordt ook in de Philippijnen de met onzen 

 gehang identieken bnri palm getapt ; uitgebreide gegevens daarover 

 vindt men in Phil. Journal of Science A. 1911, bl. 147, door Prinsen 

 Geerligs gerefereerd in de Ind. Mercuur van dat jaar, bl. 1115. 



Qom. Uit den top vloeit volgens Sollewijn Gclpke (bl. 229) soms een 



roodbruine, zoetig riekende gom, de blêndok gëbang, die wegens haar 

 zeldzaamheid duur wordt betaald als inlandsch geneesmiddel, vooral 



