308 PA LM A E. 



water gelegd om ze blank te houden. Men rolt ze dan tusschen de 

 vingers en bij het daarop volgend drogen krullen de randen verder 

 om. Te Makassar kostte papas, aangevoerd van Palima en van Man- 

 dar, in bundels van 800 a 1000 linten pi. m. / 0.60 per bosje. 



Uit Loewoe werd bladvezel ontvangen van den akan-pa\m, die mo- 

 gelijk met de makassaarsche papas overeenkomt, en de aandacht 

 trok door haar sterkte, welke die van agël verre overtreft. De akan 

 komt in Loewoe alleen voor in Boven-Boea.* De vezel wordt onder- 

 scheiden in kalei-akan en faz-akan : de eerste dient voor fijne weefsels, 

 de laatste voor tweede en derde soort. Het gebruik daarvan als klee- 

 dingstof is afnemend, verdrongen als zij worden door de ingevoerde 

 katoentjes, die overal in de Toradjalanden op de pasars worden ver- 

 kocht. Slechts enkele voorname hoofden dragen als static een fijne 

 akan-samboek en hun vrouwen een dito baadje, terwijl de kleine man 

 van de grove akan een rugbeschutting maakt voor den veldarbeid. 



Op Madoera en op Java wordt de agël bereid op de wijze als hier- 

 voor beschreven voor de papas : boven- en onderhuid worden dade- 

 lijk van elkaar gescheiden door strijken met een stukje gespleten 

 bamboe, in Bantam na doopen in water. Op Madoera wordt echter 

 ook de onsterke onderhuid gebruikt, doch alleen als inslag. 



De agëllinten, die als zoodanig in den handel komen, dienen voor 

 het dicht naaien van zakken en matten en voor het draaien van garen 

 voor vischnetten. Papas vindt men alleen op Celebes en ook daar 

 niet veel ; het komt in slechts geringe hoeveelheid in den handel. 

 Papas wordt gebruikt waar een sterker materiaal dan agël wordt 

 verlangd voor het draaien van touw, het knoopen van vischnetten, 

 als bindmateriaal, en voor het versterken der kanten van agëlweef- 

 sels. Het is de grondstof der geweven netten met kleine mazen, dari, 

 welke naar de wijze van weven dari laloe en dari kowi heeten. 



Haar belangrijkste toepassing vindt evenwel de agël als grond- 

 stof voor het weven van zeer dunne matten. Die welke over geheel 

 Zuid-Celebes voor locaal gebruik en op Boeton en in Mandar ook 

 voor uitvoer worden vervaardigd, zijn bekend onder den naam karoro. 

 De versch bereide agël wordt daartoe in één enkele bewerking ver- 

 deeld in 3 mM. breede stronken : men rijgt een mesje door het ca 2 

 cM. breede lint en haalt het door. De banden worden nu aan elkaar 

 geknoopt tot een draad, die zoowel voor schering als voor inslag 

 dient. Tervville van de sterkte wordt het weefsel soms begonnen 

 met papas, rtaar haar bewerking laat de karoro zich onderscheiden 

 in fijn, middelsoort en grof. De fijne soort van Boeton is hoogstens 

 10 M. lang en ongeveer 85 cM. breed ; de prijs varieerde te Moena 

 tusschen 10 en 12 gulden per kodi (20 rollen) en te Makassar tus- 

 schen 18 en 22 gulden. De het veelvuldigst geweven wordende mid- 

 delsoort is soms 14 M. lang bij een breedte van 85 cM. ; de prijzen 

 te Moena en te Makassar waren respectievelijk 8 a 12 gulden en 

 15 a 20 gulden. De grove soorten hebben een lengte van 6 tot 9 M. 

 en kostten te Moena 3 a Ah, te Makassar hoogstens 6 gulden per 

 kodi. De beste karoro van Mandar is afkomstig van de kampong 

 Nepoe en kostte per kodi 25 a 30 gulden : de afmetingen daarvan 

 zijn gemiddeld 10 x 1 M. De karoro is het materiaal waaruit de zei- 



En is dus misschien een andere dan Corypha utan lamk. 



