318 



PALMAE. 



Mannelijke 

 bloeiwiizen 



Op de Tanimhareilanden worden volgens het Tijdschr. v. Ind. 

 T. L. & V. kunde dl 33, bl. 171 de door schrapen van de jonge bladeren 

 verkregen vezels verweven tot sarongs voor vrouwen en schaamgor- 

 dels voor mannen. Klaarblijkelijk hetzelfde materiaal, daar het wordt 

 vergeleken met agël (CorypHa utan), vermelden Jasper & Pringadie 

 (Weefkunst, bl. 26) ook van Ceram en Nieuw-Guinea. Men neemt, 

 zeggen zij, de nog jonge lontarbladeren, ontdoet deze van de harde 

 nerven en splijt ze met een mes tot dunne reepjes, die aan elkaar 

 worden geknoopt. Ook op Java heeft men eenig nut van de bladeren. 

 Dezelfde schrijvers (Vlechtwerk, bl. 27) berichten, dat in het ooste- 

 lijk deel en op Madocra van de nog niet. ontplooide bladeren hoofd- 

 deksels (de 3- of 6-puntige tropongs), doozen en matten worden ver- 

 vaardigd. De oude bladeren worden o. a. in Lamongan gebruikt : 

 deze worden een half uurtje in de zon gelegd om ze lenig en buigzaam 

 te maken, waarna de nerven worden verwijderd en de vinnen verdeeld 

 in reepen, die dan tot vlechten gereed zijn. 



Het Imperial Institute — Bulletin 1912. bl. 377 — bevond de bla- 

 deren een geschikte grondstof voor de papierfabrikatie. 



Rumphius maakt geen melding van het gebruik der vezelbundels 

 uit de bladstelen, dat trouwens hier weinig om het lijf heeft. In 

 Zuid-Celebes worden de stelen van jonge lontarboomen (ca 4 M. hoog) 

 voorzichtig uit elkaar geklopt en de vezels gewasschen en met zand 

 gewreven, waarna ze worden gedroogd : omtrent de in het museum 

 aanwezige monsters uit Boni werd medegedeeld, dat zij verkregen zijn 

 door de stelen te roten. Vervolgens worden ze gesorteerd in zwart, 

 bruin en wit en met een mesje geschraapt, waarbij tevens de te 

 dikke worden gespleten. Van deze vezels worden, o. a. in Maros, song- 

 ko's — eigenaardige hoofddeksels zonder rand — gevlochten, vaak 

 doorweven met zilver- of gouddraad en dan een waarde vertegenwoor- 

 digende van 15 tot 75 gulden. In Travancore worden blijkens Buil. 

 No. 16, Dept of Industries de vezels uit de bladstelen op vrij groote 

 schaal verwerkt tot touwwerk, borstels, hoeden en mandwerk ; zij 

 laten zich bleeken en verven. 



Bereiding van palmyra fibre of bassine, sinds 1891 uitgevoerd 

 door Ceylon, heeft hier niet plaats, hoewel deze vezel op Java is 

 ontdekt geworden (zie : Van Dalfsen in Rapport betreffende de maat- 

 regelen in het belang van de inlandsche nijverheid dl II, bl. 310 

 (1904). Men gebruikt daartoe (Teysmannia 1892, bl. 830) alleen den 

 broeden voet van den bladsteel, niet den steel zelf. De eerste 

 bewerking, bestaande in het mechanisch afscheiden der vezels van 

 het overige weefsel waartoe enkel houten hamers en water noodig 

 zijn, geschiedt op de plaats van inzameling zelf. De ruwe vezels 

 worden dan naar Colombo gezonden om te worden gesorteerd, gelijk- 

 gesneden, geverfd en geperst. Ofschoon speciaal de scheeden van 

 oude bladeren noodig zijn, spreekt het vanzelf, dat de inzamelaars 

 ook jonge bladeren niet sparen, waardoor de boom ernstig nadeel 

 ondervindt. Bassine is een vervangmiddel voor bass (van Attalea). 



Het mannelijke bloeisel, aldus vervolgt Runiphius, bestaat uit 

 eenige lange, ronde, bijkans schubachtige staarten, gewoonlijk twee 

 bij elkaar hangende (zij komen ook voor in de kruin van vrouwe- 

 lijke boomen), die nérgens toe dienstig zouden zijn dan om vuur te 

 houden in de plaats van lont. Men treft ze echter aan bij de medi- 



