PAL.MAE. 



met vele dunne stammetjes in stoelen groeiend in de bomeosche 



moerassen als miniaturen van de vorige en andere, kolossale, Eu- 

 Worteis. geissona's. De steltwortels zijn een vinger «lik en 1 M. of meer 



laiiL r : zij werden, naar Beccari bericht, eveneens door de dajaks ver- 

 kocht aan de kooplieden te Sambas, Pontianak en Serawak, van waar 

 zij naar Europa werden uitgevoerd voor het vervaardigen van para- 

 pluiestokken. Dat inderdaad vroeger van dit artikel nog al werk 

 moei zijn gemaakl blijkt uit het reisverslag van Teysmann : het viel 

 hem moeilijk goede exemplaren te bekomen, omdat de oude planten 

 alle waren weggekapt . Wegens hun neiging om te splijten zijn ech- 

 ter deze rajah canes klaarblijkelijk in onbruik geraakt. 



2i»564. Eugeissona utilis becc. 



Deze soort, waarvoor Beccari (Wandcrings in the great forests of 

 Borneo, bl. 307) geen anderen volksnaam vermeldt dan den voor het 

 gèheele geslacht geldenden naam kadjatao, is een semi-cultuurgewas 

 van sommige dajaksche stammen ( zooals de poenans) die geen rijst 

 verbouwen, doch zich in hoofdzaak voeden met wat het woud ople- 

 vert. De stam wordt gedragen door een groot aantal korte steltwortels 

 en daarin verschilt hij van de andere soorten van dit geslacht, 

 welke alle lange, tengere wortels bezitten, die den stam veel hoo- 

 ger van i\cn grond heffen. Zijn hoogte bedraagt 50 voet ; het onder- 

 ste deel van den cylindrischen stam, die de dikte heeft van 18a20cM., 

 is over een lengte van 30 voet regelmatig geringd en kaal, behou- 

 dens talrijke doornachtige uitsteeksels, welke zijn te beschouwen 

 als vervormde adventicfworteltjes. De bladeren zijn lang en vor- 

 men een uitgebreide, regelmatige kroon, uit welker midden een 

 bloeiwijze ontstaat in den vorm van een smallen, vaak 6a 7 voet 

 hoogen kegel. Tot op zekere hoogte wordt hij in de nabijheid van 

 de huizen aangeplant, hoewel hij ook overvloedig in het wild voor- 

 komt. Hij vermenigvuldigt zich spontaan zeer gemakkelijk door zaad 



sago. en is op den vruchtbaren boschgrond reeds op 5-jarigen leeftijd 



volwassen. Alsdan, wanneer de bloei intreedt maar de vruchten 

 nog niet gezet zijn, moet hij worden geveld. Het zetmeel is volgens 

 Beccari van hol 1 beter kwaliteit dan dat van den gewonen sagoboom 



stuifmeel. ( Met roxylon ). Ook het violetkleurige stuifmeel wordt, met rijst of 



sago vermengd, bij wijze van toespijs gegeten. 



Eugeissona spec. div. 

 In de berichten omtrent sagoleverende palmen uit Borneo heerscht 

 eeriige verwarring, omdat men gemeend heeft uitsluitend te doen te 

 hebben mei den naar het schijnt tot hel Maleische Schiereiland 

 beperkten Eugeissona tiistis griff. (mal.: bërtam). Zoo noemt 

 Nieuwenhuys in zijn Centraal Borneo II. bl. 183 een voorloopig nii I 

 ie identificeeren nanga, voorkomend in hel tol hel Kajan-gebied be- 

 hoorende afgelegen gebergte, waarvan de sago (boeloeng) in tijden 

 van schaarschte in de voeding moet voorzien. Teysmann was zich 

 van het bestaan van meerdere soorten zeer wel bewust. In het ver- 

 lag van zijn reis door de Wcsterafdeeling van Borneo zegt hij (Na- 

 tiiurk. Tijdschr. v. N. I. dl 35, bl. 316), dat hij op een bergrug, on 

 middellijk beneden den kam, niet op tien kam zelf, een menigte kolos- 

 sale stammen van een Eugeissona-soort vond, daar rangsa, elders in 



