METROXYLON. 



329 



21/565. over het afsluitende houtje langs den doek in de tweede kuip vloeit, 

 vezeltjes en onzuiverheden medevoerende. Terwijl het bezinken in den 

 eenen trog plaats heeft, wordt op geheel dezelfde wijze gehandeld 

 met den anderen, waarna de wassciier tot den eersten terugkeert. 

 Heeft de bezonken laag nagenoeg de hoogte van de afsluiting be- 

 reikt, dan wordt hetgeen zich onmiddellijk voor het houtje heeft 

 verzameld met de vingers weggenomen en in de kuip geworpen, omdat 

 daarin doorgaans nog eenig fijn vuil is afgezet, en in het volgend 

 paar inkepingen het tweede latje bevestigd, nadat een vouw van den 

 doek tusschen het eerste en het tweede latje is gelegd. Aldus gaat 

 men voort met slibben, telkenmale hel niveau met één houtje ver- 

 hoogende. Als de trog geheel is gevuld, laat men hem 12 a 14 

 uren staan, waarna het samengepakte zetmeel wordt verdeeld in stuk- 

 ken van een voet in het kubiek, die in de zon worden gezet om te drogen. 



Verder verwerken van het gezuiverde zetmeel tot paarls heeft in Koneien. 

 Ned.-lndië nog niet op commercieele schaal plaats; dat geschied»: 

 uitsluitend in de Straits, vooral te Singapore. Voor korrelen be- 

 stemde sago wordt na één dag, half droog, overgebracht naar een 

 loods, waar zij gestampt en gezeefd wordt. Voor liet korrelen be- 

 dient men zich van een groot stuk lijnwaad, met de beide einden aan 

 het dak opgehangen en door middel van een kruisstok tot een zak 

 gevormd. Daarin wordt het nog vochtige meel gedaan en vervolgens 

 de zak met behulp van een staak in een horizontaal slingerende be- 

 weging gehouden. Bezit de sago den vereischten graad van vochtig- 

 heid, dan heeft na één minuut ongeveer de korreling plaats gehad, 

 doch deze gelukt niet als het meel öf te nat óf te droog is. De 

 korrels worden nu gezeefd om de verschillende grootten van elkaar 

 te scheiden en daarna onderworpen aan een lichte roosting in ijze- 

 ren pannen van omstreeks 70 cM. doorsnede, geplaatst op gemetselde 

 fornuizen, waarin een zorgvuldig getemperd vuur brandt. De pan is 

 ingewreven met een in olie (o. a. tëngkawangvet) gedrenkten lap. 

 De korrels worden gestadig geroerd en zijn na ca 3 minuten taai 

 geworden, doch overigens niet veranderd. Zij worden dan uit de pan 

 genomen en gezeefd om de samengebakken korrels af te zonderen. Wat 

 de zeef doorlaat blijft een half etmaal liggen, waarna een tweede 

 roosting plaats heeft, die de korrels hard en in meerdere of minde- 

 re mate doorschijnend maakt en ze tegelijk aanmerkelijk in grootte 

 doet afnemen. Deze gedeeltelijk verstijfselde korrels vormen de 

 paarl-sago van den handel, voorkomend in verschillende grootten. 



Omtrent de opbrengst per boom aan sago zijn geen nauwkeurige ge- opbrengst, 

 gevens bekend ; bij de verschillende vormen loopt die dan ook zeker 

 uiteen (zie onder Soorten). Volgens Preyer (Tropenpflanzer 190H 

 levert een normale boom van \ M. doorsnede \\ a 2 picol ruwe, 

 volgens Ridley 1 picol gezuiverde sago, doch deze laatste doet 

 andere opgaven varieerend tusschen 336 en 950 lb. De nionographie 

 van Scheffer & Holle zegt, dat een stam 4 a 6, volgens sommigen 

 zelfs tot 9 picol opbrengt en deze opgaven komen, voor zoover het 

 westelijk deel van den Archipel betreft, de werkelijkheid waar- 

 schijnlijk het meest nabij. 



De officieele in- en uitvoerstatistiek van Ned.-lndië onder- uitvoer. 

 scheidt de sago in ruwe, gezuiverde en andere. /i| die de bouw- 

 stoffen voor deze van jaar tot jaar in bruikbaarheid toenemende 



