ROTAN. 341 



21/ . . . stellingen te drogen gelegd en 's avonds onder dak gebracht. Een stap 

 verder kan men gaan door de rotan, nadat die als voren is gewas- 

 schen, nat te zwavelen, waartoe zij op stellingen wordt gelegd in 

 een goed gesloten steenen huisje, terwijl op den grond gedurende 

 een half etmaal zwavel wordt gebrand. In de indische havens wordt 

 zwavelen voor zoover mij bekend niet toegepast. Hierbij sluit zich 

 aan het verwerken tot halfglansrotan van rotan die is aangevoerd 

 als glansrotan, wat nader wordt besproken onder „kwaliteiten". 



Niet alle rotan-soorten leveren bruikbaar product : bij vele is Kwauteiten. 

 de stam, hoewel lang en buigzaam, week of na drogen broos. Ook goe- 

 de soorten die te jong zijn gesneden (als de bladscheeden nog niet 

 beginnen los te laten) en de topeinden zijn minderwaardig, zoo niet 

 geheel onbruikbaar : zij zijn week en ruw, schrompelen bij het drogen 

 in en worden niet zelden hevig aangetast door boeboek. Aan goede 

 rotan, uit den aard der zaak sterk en duurzaam, worden de volgende 

 eischen gesteld : soepelheid of veerkracht moeten gepaard gaan met 

 gelijkmatigheid in dikte, zonder al te sterke overgangen bij de 

 knoopen. Gewenschte eigenschappen zijn verder het bezit van gele- 

 dingen van minstens 20 cM. lengte, een hard, glanzend of glimmend 

 oppervlak en meestal een dichte, buigzame, lichtgekleurde kern. Een 

 nadeeligen invloed op de waarde heeft elke afwijking van de gelijk- 

 matigheid, zooals putten in de knoopen of ruggen op de internodiën. 

 Indien de kern bruikbaar is geldt de dikte, mits niet overmatig, 

 als een factor van secundair belang ; rotanajër-soorten met onbruik- 

 bare kern die dikker zijn dan 11 mM. vinden bijna alleen toepassing 

 als ribben voor mandenwerk en zijn daarom moeilijk te verkoopen, 

 dus laag in prijs. Een lichte, doch vooral een gelijkmatige kleur 

 wordt het meest gewaardeerd : men leest, dat ook donker gestreepte 

 en getijgerde rotans zeer gezocht zijn, doch rotans welke van nature 

 gemarmerd zijn, heb ik nog niet ontmoet. * 



In de praktijk brengt men de rotans tot enkele groepen. Onder 

 glansrotan verstaat men die weinige soorten, welke voorzien zijn 

 van een glanzende, bij sterk ombuigen in schilfers afspringende 

 harde laag glazuur. Hiertoe behooren de sëgars (Calamus cae- 

 sius), de djahabs of yehabs (C. trachycoleus) en de sëloetoep (C. 

 optimus). 



Halfglansrotan is glansrotan waarvan het glazuur is afgeschraapt. 

 Het verwijderen van de vernislaag — welke kunstbewerking alge- 

 meen wordt aangeduid als roenti (volgens de chineesche uitspraak 

 loenti), terwijl in Oost-Borneo wordt gesproken van lëngis indien de 

 glazuurlaag geheel en van pëlari indien zij voor de helft is verwij- 

 derd — moet gelijk reeds vermeld zoo spoedig mogelijk plaats heb- 

 ben na het snijden en wordt bewerkstelligd door de stengels met 



* Teysmann spreekt in het Natuurk. Tijdschr. v. N. I. dl XI, bl. 177 over 

 het voorkomen in Banjoewangi van rotan die men pèlèt, gevlekt, noemt. Die 

 vlekken ontstaan door insecten, welke de glazuurlaag afknagen, waardoor 

 niet alleen het aangevretene, maar ook de daaraan grenzende oppervlakte ter 

 breedte van ca 1 duim een zwartachtige kleur aanneemt. Waar de bescha- 

 diging slechts oppervlakkig is ontstaan ronde vlekken van verschillende grootte. 

 Dit proces schijnt plaats te hebben terwijl de stam nog door de gestekelde 

 scheeden is omgeven. Overigens geschiedt het verfraaien van rotan alleen 

 kunstmatig: men zie onder Calamus scipionum LOUR. 



