342 PALMAE. 



21 ... kracht drie of vier maal tusschen twee evenwijdig of in een hoek ten 

 opzichte van elkaar opgestelde bamboemessen door te halen. In 

 sommige streken, zooals de Zuider- & Oosterafdeeling van Borneo 

 tusschen Sampit en Samarinda, zijn de rotanzoekers van oudsher ge- 

 woon alle glansrotan aan deze behandeling te onderwerpen ; elders, 

 zooals in Palembang en op Celebes, is zij de bevolking door den 

 handel geleerd. Te Singapore en in enkele ned.-indische havens 

 heeft óók ontglanzen plaats van rotan die als glansrotan is aange- 

 voerd. Men volgt daarvoor de inlandsche methode, nadat de rotan 

 vooraf een etmaal in water is geweekt. Voor halfglansrotan worden 

 dus alleen de beste soorten gebruikt en bijgevolg is de prijs er van 

 het hoogst. Men leest in Tropenpflanzer 1902 (bl. 17), dat het ont- 

 glanzen ten doel heeft de lenigheid te verhoogen, doch die verkla- 

 ring is onbevredigend. Oorspronkelijk zal het door de inlanders op 

 Borneo zijn toegepast met de bedoeling het verwonden van de vin- 

 gertoppen bij het vlechten der gespleten rotan te voorkomen en 

 de navolging te Singapore en elders berust vermoedelijk op imita- 

 tie. In 'elk geval is die matglanzende rotan zeer gezocht, mits het 

 roenti gelijkmatig heeft plaats gehad ; de enropeesche fabrikanten 

 verkiezen het verwijderen van de glazimrlaag in de fabriek boven 

 liet verwerken van rotan die slecht' geroenti is. 



Mandenriet of rotan ajer is een verzamelnaam voor alle rotans 

 die niet behooren tot een van de drie andere groepen en uit den 

 aard der zaak is deze afdeeling in haar eigenschappen niet homo- 

 geen. De vernislaag is meestal kleverig en in den regel is de kern 

 niet van goede kwaliteit : op de amsterdamsche markt noemt men 

 tleze groep bindrotan. Op Celebes echter worden alle gebogen, niet 

 roentibare soorten betiteld met den naam rotan ajer en de meerder- 

 heid daarvan — behalve de echte ajërsoorten, die ook daar worden 

 aangetroffen, als rotan ampas, r. andoeroe en r. datoc — heeft een bijzon- 

 der karakter, doordat juist de kern in vele gevallen het beste deel 

 is. Van enkele rotanajër-soorten, zooals sëga ajer of tapa roenti 

 (Cal. axillaris becc.) en de rotan roenti van Celebes (zie onder 

 Cal. lejocaulis becc), kan de kiezellaag worden afgeschraapt en 

 na die bewerking zijn zij bruikbaar voor dezelfde doeleinden als 

 halfglansrotan van C. caesins en C. trachycolens, doch doordat de 

 veerkracht minder is, staan zij in kwaliteit daarbij achter. 



Rotanstokken zijn 2 a '2\ M. lange, soms iets korter, vrij dikke, 

 onbuigzame stamstiikken, al of niet voorzien van een wortel- 

 knoest. 

 Techniek. De bewerker onderscheidt verder nog vteehtriet en pitriet. On- 



der vlechtriet verslaat men den "bast" van de rotan, onder pitriet 

 de kern. De chineezen, zoowel in hun vaderland (dat een groote af- 

 nemer is van meest inferieure rotans) als daar buiten, verwerken 

 de rotan met de hand. Dunne stangen splijten zij in tweeën, zoodat 

 het pitriet verloren gaat, en van de dikkere worden vier segmenten 

 afgesplitst, waarbij derhalve een vierkante pit overblijft, die wordt 

 afgerond door het wegnemen van de hoeken. Door de ruwe banden 

 vlechtriet te trekken door twee in een hoek ten opzichte van el- 

 kaar opgestelde messen, wordt de vezelde achterzijde afgeschaafd 

 en glad L'einaakt, tot de banden de verlangde gelijkmatige breedte 

 en dikte hebben verkregen. Oorspronkelijk werd ook in Europa op 



