ROTAN. 



343 



soortgelijke wijze gewerkt, doch in het midden van de vorige eeuw 

 werden machines uitgevonden voor het splijten en schaven en thans 

 is de werkwijze in grove trekken als volgt. De rotan wordt chemisch 

 gebleekt om gelijkmatige kleuren te verkrijgen (vroeger werd zij 

 onderworpen aan de inwerking van zwaveldampen) en uitgezocht 

 naar de kleur : men verdeelt ze in ongeveer 10 schakeeringen. De 

 machines die het vlechtriet scheiden van het pitriet werken op -| mM. 

 nauwkeurig, zoodat liet sorteeren naar de dikte moet geschieden van 

 ■?, tot | mM. ; de dikte wordt gemeten in het midden van den stang. 

 De aldus verkregen partijen van één kleur en één dikte worden nu 

 verwerkt in de splijtmachines, die van de stangen door middel van 

 hol geslepen messen, waar de pit doorheen loopt, 4 of 8 banden aftrek- 

 ken, naar gelang van de dikte van de rotan. In de schaafmachines 

 worden de ruwe banden dan door een wals. langs een schaaf gevoerd, 

 die ze aan de achterzijde glad maakt en op de vereischte breedte 

 brengt. Het schaafsel dat daarbij ontstaat is de z.g. crusfied cane. De 

 kernen, die in de splijtmachine tevens zijn ontdaan van alle losse 

 vezels, worden gesorteerd in drie kleuren en even zooveel kwaliteiten 

 naar de dikte. Het pitriet wordt in dien toestand verbruikt of op- 

 nieuw behandeld als de oorspronkelijke rotan. Men krijgt dan wat 

 men zou kunnen noemen pitvlechtriet en een dunner pit. Ook worden 

 de pitstangen wel gespleten tot banden van 2 mM. dikte en 10 mM. 

 breedte. 



Al deze vormen van rotan, met uitzondering van de crushed cane, Toepassing. 

 vinden in hoofdzaak toepassing in de meubel- en vlechtindustrie, 

 verder in tal van kleinere bedrijven. Het vlechtriet van glansro- 

 tan, halfglansrotan en ontglansde rotan ajër, die daarvoor in aan- 

 merking komt, dient voornamelijk voor hel bevlechten van stoelzit- 

 tingen en rugleuningen, terwijl het pitriet op groote schaal wordt 

 verbruikt voor rotanpitmeubelen. Crushed cane vindt toepassing 

 voor het. maken van matten, touw, als opvulmateriaal en doeleinden 

 van minder algemeenen aard. Van minderwaardige soorten worden 

 de vlechtdraden ongeschaafd vervlochten tot bijenkorven en ander 

 werk waarvoor fraaiheid geen vereischte is. Dunne rotans van hel- 

 dere kleur worden in haar geheel gebruikt in de meubelindustrie, 

 voor korven, mattenkloppers, enz., goedkoope andere soorten in 

 de mandenmakerij. Omtrent het gebruik voor speciale doeleinden 

 zal bij de soortvermelding nog het een en ander worden medege- 

 deeld. 



Rotan is een hoogst belangrijke bron van inkomsten voor de Bui- 

 tengewesten, zooalskan blijken uit de hierachter afgedrukte over- 

 zichten ; voor den uitvoer van rotanstokken, die hierin niet begrepen 

 zijn, zie men onder Calamus scipionum. De van Java geëxporteerde 

 rotan is van elders afkomstig : dit eiland produceert niet genoeg, 

 en vooral niet van voldoende kwaliteit, voor eigen behoefte. 



Belangrijkste litertatuur Ridley : Straits Bulletin 1903, bl. 129 

 en 157 ; Tropenpflanzcr : 1902, bl. 17 en 1-908, bl. 36 ; Beccari : Asi- 

 atic palm, Annals of the Royal Bot. Garden, Calcutta Vol XI — 1908 

 en Vol. XII— 1911 ; Handleiding Warenkennis bl. 182 (voor Cele- 

 besrotan te raadplegen met Verzameling van Bepalingen, Voor- 

 schiften en Beslissingen voor de ambtenaren der In- & Uitvoerrech- 

 ten en Accijnzen 1918, bl. 142 e.v.) ; Teysmannia 191(5, bl. 192. 



F.conomische 



