CALAMUS. 367 



uitstoelen belemmerd wordt, terwijl het breken der steunboomen ten- 

 gevolge van de te zware belasting groote schade aan den aanplant 

 toebrengt. Verder groeien bij te nauw plantvcrband de stengels zoo 

 verward door elkaar, dat bij het snijden een rationeele behandeling 

 niet wel mogelijk is en men vele korte stukken krijgt, waardoor de 

 waarde nadeelig wordt beïnvloed. Een rotanstruik toch kan zoo 

 groot worden als een bamboestoel en 50 to't 100 klimmende stengels 

 uitschieten, die een lengte kunnen krijgen van 40 M. en meer. Bij 

 voorkeur zal men dus als steunboomen soorten moeten kiezen met 

 taai hout en waarvan de wortels geen te groote verspreiding aan 

 de oppervlakte vertoonen. Het is zaak de plantjes niet te dicht bij 

 de wortels der steunboomen te plaatsen, daar de rotan later toch 

 van zelf gaat klimmen. Wordt rotan geplant in dichte, schaduwrijke 

 bosschen, dan is de groei langzaam en krijgt men een ijl product. 



In de residentie Palembang, waar de bevolking zich tot de rotan- 

 cultuur insgelijks zeer voelt aangetrokken, worden, blijkens een niet 

 gepubliceerd bericht van Nov. 1905 uit Moesi-Ilir, de tuinen aange- 

 legd in de bosschen of op ladangs. In het eerste geval wordt de 

 ondergroei verwijderd, waarna de hooge boomen worden geringd om ze 

 te doen sterven. Onder deze boomen plant men dan de rotan. Wordt 

 de tuin aangelegd op de ladang, dan wordt de rotan in het jaar dat 

 men voor het laatst rijst teelt tusschen het voedingsgewas uitge- 

 plant ; zij groeit dan gelijk op met het jonge bosch. Op de ladang 

 plant men in rijen, ongeveer 7 vadem van elkaar, doch in de rij wor- 

 den op 1 vadem drie planten gezet. De rotan groeit op ladangs veel 

 sneller dan in het bosch, doch sterft vaak af door te groote hitte. 



Het plantmateriaal wordt gekweekt op bedden. In Palembang wor- Bibit. 

 den de zaden uitgepoot op 10 cM. onderlingen afstand, waarna de 

 bedden goed nat worden gegoten en ijl bedekt met doode aren- of klap- 

 perbladeren ; zij worden verder vochtig gehouden. Zoodra de spruiten 

 4 cM. boven den grond zijn gekomen wordt de bedekking verwijderd: 

 geregeld gaat men echter door met begieten. Na een jaar hebben de 

 plantjes 4 of 5 bladeren en een hoogte van ongeveer 15 cM. ; men 

 neemt ze alsdan voorzichtig uit het kweekbed en brengt ze, gewik- 

 keld in een stuk scheede of blad van den pisang, over naar de tui- 

 nen. Een vaste planttijd bestaat in Palembang niet. 



Op Borneo ontdoet de inlander de vruchten van schil en vrucht- 

 vleesch door ze, onder toevoegen van veel water, te treden in een 

 rotanmand. De zaden worden dan in een goeniezak tweemaal daags 

 met water overgoten en beginnen na 14 dagen te kiemen. Zoodra dit 

 het geval is worden zij, op afstanden van 5 cM., op kweekbedden van 

 rulle aarde uitgelegd en bedekt met 2 a 3 cM. aarde. Men kiest voor 

 kweekbed een plek in de schaduw van groote boomen of plaatst er 

 een afdak van palmbladeren boven: de grond wordt voortdurend voch- 

 tig gehouden. Na 1 a 2 maanden vertoonen zich de eerste bladeren 

 en als de planten 10 a 20 cM. hoog zijn. kan men ze uitzetten. Daar- 

 voor is men aangewezen op den regentijd. Broers is van meening, 

 dat de jonge plantjes gerust voorzichtig uit den grond kunnen wor- 

 den getrokken, als men maar zorgt het kweekbed vooraf te doorwee- 

 ken. Bij het uitzetten heeft men er op te letten, dat de wortels niet 

 geheel onder den grond komen, omdat zij dan verstikken. 



Broers maakt geen melding van onderhoud van den rotantuin ; verpleging. 



